Sempozyum: XVIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Kongreler
1. Ulusal İlköğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
XVI. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
III. Eğitim Yönetimi Kongresi
Bildiri İndeksi
XVII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
VII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
World Conference on Educational Sciences
Bildiri İndeksi
Further Education in the Balkan Countries
Bildiri İndeksi
IV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
IV. Ulusal Eğitim Yönetimi Kongresi
Bildiri İndeksi
XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
XVIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
IV.Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi
Bildiri İndeksi
Dünya Eğitim Bilimleri Kongresi (WCES 2010 World Conference on Educational Sciences)
Bildiri İndeksi
1.Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
19. Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
World Conference on Psychology Counselling & Guidance
Bildiri İndeksi
2.nd World Conference on Psychology, Counselling& Guidance
Bildiri İndeksi
20.Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
Uluslararası Türkçenin Eğitimi- Öğretimi Kurultayı
Bildiri İndeksi
2.nd World Conference on Learning Teaching & Educational Leadership
Bildiri İndeksi
I. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
XI. Ulusal Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Kongresi
Bildiri İndeksi
3rd International Conference on New Trends in Education and Their Implications
Bildiri İndeksi
X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi
Bildiri İndeksi
21. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
2. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
3. International Congress on Early Childhood Education
Bildiri İndeksi
22.Özel Eğitim Kongresi Özel Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme
Bildiri İndeksi

Anne-Baba Tutum Ölçeğinin 3-13 Yaş Aralığında Çocuğu Bulunan Annelerde Değerlendirilmesi
Emine Gül KAPÇI, Doç. Dr.
ANKARA ÜNİVERSİTESİ

Selen DEMİRCİ
ANKARA ÜNİVERSİTESİ
Bildiri Özeti:

1. Problem Durumu
Çocuk gelişimi alanında anne-baba tutumları ile ilgili çalışmalar özellikle Baumrind’in (1971) önerdiği “yetkin” (authoritative), “yetkeci” (authoritarian) ve “izin verici” anne-babalık sınıflandırmasıyla ivme kazanmıştır. Yetkin anne-babalık, duygusal destek, uygun disiplin ve sınır koyma davranışları olarak belirtilirken, yetkeci anne-babalık aşırı kontrol ve çocuğun duygusal olarak desteklenmemesi, çocuğun gereksinimlerine uygun yanıtların verilmemesi gibi davranışları içermektedir. İzin verici anne-babalıkta ise duygusal olarak çocuğa destek verilmesine karşın, disiplin ya da sınır koyma davranışları neredeyse hiç yer almamaktadır. Yetkin anne-babalığın çocuğun gelişimine olumlu, yetkeci ve izin verici anne-babalığın ise olumsuz etkileri olduğu gösterilmiştir.
Erken çocukluk döneminin çocuk gelişimindeki önemi uzun yıllardır bilinmesine karşın, Türkiye’de, okul-öncesi yaş döneminde çocukları bulunan anne-babaların, anne-babalık tutumlarını değerlendiren herhangi bir ölçek bulunmamaktadır.


2. Amaç
Bu araştırmanın amacı, Baumrind’in sınıflamasına dayalı olarak Robinson v.d. (2001) tarafından geliştirilen ve 2-13 yaş aralığında çocuğu bulunan anne-babaların tutumlarını değerlendiren ve “Anne-Babalık Stilleri ve Boyutları Ölçeği” (ASBÖ) (Parenting Styles and Dimensions Questionnaire) adı verilen ölçeğin Türk annelerde kullanımının uygunluğunu değerlendirmektir. Bu amaca yönelik olarak, bir dizi geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir.
3. Yöntem
Çocukları 3-13 yaş aralığında bulunan ve Ankara’da yaşayan toplam 507 anne araştırmaya katılmıştır. Annelerin yaş ortalaması 33 (SS=7.12)’tür. Annelerin 88’i ilköğretim, 99’u lise ve 312’si üniversite mezunudur. Aileler gelir durumlarına göre sınıflandırıldığında, 212’si alt, 312’si orta ve 110’u üst gelir grubunda yer almaktadır. Özgün ölçek, 62 maddeden oluşmuştur. Ancak daha sonraki yıllarda yapılan çalışmalar sonucu, ölçekteki madde sayısı 32’ye indirilmiştir. Toplam 32 maddeden oluşan ölçekteki ifadeler, “1= Hiçbir zaman” ile “5= Her zaman” arasında değişen 5’li bir derecelendirmeyle değerlendirilmektedir. Ölçeğin anne formu, baba formu, annenin eşini değerlendirdiği ve babanın eşini değerlendirdiği 4 ayrı versiyonu bulunmaktadır. Bu dört versiyon da 3 faktörden oluşmuştur. Yetkin ve demokratik anne-babalığı ölçen 1.faktör “Yetkin” (authoritative) olarak adlandırılmıştır ve toplam 15 maddeden oluşmuştur (Örneğin, “Çocuğumun duygu ve ihtiyaçlarına duyarlıyım”). Yetkeci ya da otoriter anne-babalığı ölçen 2. faktör (authoritarian) ise toplam 12 maddeden oluşmuştur (Örneğin “Çocuğumu disipline sokmak için fiziksel cezalandırmayı kullanırım”). Üçüncü faktör ise toplam 5 maddeden oluşmuş
ve”İzin verici” (Permissive) olarak adlandırılmıştır (Örneğin, “Çocuğumu cezalandıracağımı söylerim ama aslında cezalandırmam”). Birinci faktör, “sıcaklık ve destek”, “muhakeme ve tümevarım” ve “demokratik katılım” olarak adlandırılan üç ayrı alt-faktörden oluşmaktadır. Yetkeci anne babalık fakörü ise, “fiziksel baskı”, “sözel düşmanlık” ve “açıklama yapmama-ceza verme” alt-faktörlerinden, izin verici faktör ise, “göz yumma” adı verilen bir alt faktörden oluşmuştur. Bu araştırmada, ölçeğin yalnızca anne-formunun değerlendirilmesi yapılmaktadır.
4. Bulgular
ASBÖ’nün faktör yapısını belirlemek amacı ile Promaks döndürmeli faktör analizi yapılmıştır (n=254). Özgün ölçeğe benzer biçimde varyansın %36’sını açıklayan üç faktörlü bir yapı elde edilmiştir. AFA bulgularının özgün ölçekten en önemli farkı, yetkeci faktörünün alt-faktörü olarak adlandırılan “açıklama yapmama-ceza verme” maddelerinin tümünün “İzin verici” anne-babalık faktörüne yüklenmesidir. Diğer tüm maddeler, özgün ölçekte belirtilen faktörlere yüklenmiştir. Yalnızca bir maddenin (24. Madde) hiçbir faktöre yüklenmediği görülmüştür (<.30). Özgün ölçekte belirtilen model ile, AFA sonuçlarından elde edilen modellerden hangisinin daha uygun olduğunu belirlemek amacı ile farklı bir gruptan (n=253) elde edilen verilerle Maksimum Likelihood DFA yapılmıştır. DFA’ni yorumlamada üç farklı indeksten yararlanılmıştır. Modeller arasındaki farklılığın anlamlılığını değerlendirmeye yönelik analizler, özgün ölçekte önerilen yapının değil, AFA sonucu elde edilen yapının daha uygun olduğunu göstermiştir. Sonuçta üçünü faktör, “İzin verici-açıklama yapmayan” anne baba tutumu olarak adlandırılmıştır. Ölçeğin, Cronbach Alfa ile değerlendirilen iç-tutarlığı “yetkeci” faktör için .88, “yetkin” faktör için .74 ve “izin verici-açıklama yapmama” adı verilen faktör için .64 olarak hesaplanmıştır. Toplam 43 anneden, iki hafta ara ile elde edilen ölçümlerle test-tekrar test kararlılığı değerlendirilmiş ve bu değer .64 (p<.0001) olarak bulunmuştur.


5. Öneriler
Analizler, ASBÖ’nün çocukları 3-13 yaş aralığında bulunan annelerin tutumlarını değerlendirmek amacıyla kullanılabileceğini göstermektedir. Ayrıca, Batı kültürlerinde geliştirilen anne-baba tutum ölçekleriyle Türk annelerde uygunluğunu değerlendiren bu araştırma sonuçları, anne-baba tutumları açısından kültürler-arası benzerliklerin yanı sıra farklılıkların da olabileceğine işaret etmektedir. Analizler sonucunda, en önemli farklılığın, izin verici anne-babalık tutumunda olduğunu göstermektedir.


6. Kaynakça
Baumrind, D. (1971). Current patterns of parental authority. Developmental
Psychology Monographs, Part 2, 4, 1 - 103.
Robinson, C. C., Mandleco, B., Olsen, S. F., & Hart, C. H. (2001). The Parenting Styles and Dimensions Questionnaire (PSDQ). In B. F. Perlmutter, J.Touliatos, & G. W. Holden (Eds.), Handbook of family measurement techniques: Vol. 3. Instruments & index (pp. 319 - 321). Thousand Oaks: Sage.

Anahtar Sözcükler: ,


Sempozyum: XVIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Abstract :
Keywords : ,
Dokümanlar / Documents

Bedava Kargo
100 ve üzeri alışverişler kargo bedava

İndirimli Kargo
75-100 arası kargo yarı fiyatına

Pegem Akademi Dershaneleri
KPSS, ALES, KPDS, ÜDS, DGS Hazırlık Kurslarında lider marka Pegem Akademi Dershaneleri web sitesi için tıklayınız.

Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2013 © Pegem Akademi Yayıncılık.