Sempozyum: XVIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Kongreler
1. Ulusal İlköğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
XVI. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
III. Eğitim Yönetimi Kongresi
Bildiri İndeksi
XVII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
VII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
World Conference on Educational Sciences
Bildiri İndeksi
Further Education in the Balkan Countries
Bildiri İndeksi
IV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
IV. Ulusal Eğitim Yönetimi Kongresi
Bildiri İndeksi
XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
XVIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
IV.Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi
Bildiri İndeksi
Dünya Eğitim Bilimleri Kongresi (WCES 2010 World Conference on Educational Sciences)
Bildiri İndeksi
1.Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
19. Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
World Conference on Psychology Counselling & Guidance
Bildiri İndeksi
2.nd World Conference on Psychology, Counselling& Guidance
Bildiri İndeksi
20.Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
Uluslararası Türkçenin Eğitimi- Öğretimi Kurultayı
Bildiri İndeksi
2.nd World Conference on Learning Teaching & Educational Leadership
Bildiri İndeksi
I. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
XI. Ulusal Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Kongresi
Bildiri İndeksi
3rd International Conference on New Trends in Education and Their Implications
Bildiri İndeksi
X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi
Bildiri İndeksi
21. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
2. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
3. International Congress on Early Childhood Education
Bildiri İndeksi
22.Özel Eğitim Kongresi Özel Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme
Bildiri İndeksi

Türkiye’deki Okullardaki Örgütsel Adalet Düzeyine İlişkin Okullarda Görev Yapanların Görüşleri
Osman TİTREK, Yrd. Doç. Dr.
Sakarya Universitesi
Bildiri Özeti:
Problem Durumu

Günümüzde hızla gelişen ve karmaşıklaşan işyaşamında en önemli unsurların başında kalite ve verimlilik gelmektedir. Örgütlerde kalite ve verimlilik artışı için en önemli davranış unsurlarından birisi “adalet” duygusunun yaratılmasıdır. Adalet insan topluluklarının ve oluşturdukları kurumlarının yaşamını sürdürmesi için gerekli en temel duygulardan ve yöneticilerinde en temel davranışlarından birisidir.
“İnsanların haklarına saygı göstermeye, herkesi eşit tutmaya, hakkını vermeye adalet denir” (Gültekin, 1983:25). Adalet, hak ve hukuku gözetme ve yerine getirme davranışını ifade etmektedir” (Atalay, 2005:6).
Bu tanımlar ışığında adalet, insanların eşit haklardan yararlanmasını sağlayan, toplumların düzenini gözeten ve bu sebeple kişiler arasında ayrıcalık gözetilmeksizin onların haklarından yararlanmasını sağlayan ölçülü bir hak dağıtım sistemi olarak da tanımlanabilir.
Adalet, insan varlığı için önemli bir yer tutar (Akt. Erdost&Çolak, 2004:53). İnsanlar adaleti önemserler çünkü insanın değerli oluşuna saygı duyarlar; öyle ki bu insan yaşamının temel özelliğini oluşturur (Akt. Erdost&Çolak, 2004:53). Şaşırtıcı olmamakla beraber, adalet olgusu, filozofların, sosyologların, siyasal bilimcilerin, ekonomistlerin, psikologların ve diğer bilim adamlarının ilgisinin önemli bir oranda çekmiştir. Aslında, Rawls (1971:3) adaleti “sosyal kurumların temel erdemi” olarak değerlendirmiştir (Akt. Erdost&Çolak, 2004:53).
Son yıllarda sosyal adalet kavramının örgütlere uyarlanarak, özellikle Adams’ın (1965) Eşitlik Teorisi’ne dayalı olarak tanımlanmıştır. Kazanımların (outcome) (örneğin ödüller ve cezalar) dağıtımı, dağıtım kararlarının (diğer karar çeşitlerinde olması gerektiği gibi) verilmesinde kullanılan işlemler ve bireyler arası ilişkileri yöneten sosyal normlar ve kurallarla ilgili olan “örgütsel adalet” kavramı geliştirilmiştir (Yürür, 2005:95).
“Örgütsel adalet, adil ve ahlaki uygulama ve işlemlerin örgüt içerisinde egemen kılınmasını ve teşvik edilmesini içerir. Başka bir ifade ile adaletli bir örgütte, çalışanlar yöneticilerin davranışlarını adil, ahlaki ve rasyonel olarak değerlendirirler” (İşcan ve Naktiyok, 2004: 7).
Nitekim bir örgüt olan okulda da adaletin sağlanması önem arz etmektedir. Donovan, Drasgow ve Munson (1998) yılında örgütsel adalet düzeyini belirlemek için bir ölçek geliştirmişlerdir. Wasti (2001) bu ölçeği Türkçeye uyarlamıştır. Bu ölçek, örgütsel adaleti “amirlerle ilişkiler ve çalışanlarla ilişkiler” olarak iki boyutta tanımlamıştır. Nitekim okulların kalite düzeylerinin yükseltilmesi için okul yöneticileri ile ilişkiler ve okulda çalışanlar arası adalet düzeylerinin belirlenmesi önem taşımaktadır.
Bu nedenle Türkiye’deki okullarda “okul türü” ve bölge değişkenlerine göre okulların adalet düzeyinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu literatüre dayalı olarak bu araştırmanın amacı Türkiye’deki okullardaki örgütsel adalet düzeyinin belirlenmesidir. Bu amaçla aşağıdaki alt amaçlara yanıt aranacaktır.
1.Türkiye’deki okullarda örgütsel adalet düzeyine ilişkin olarak çalışanların görüşleri yöneticilerle ilişkiler ve çalışanlar arası ilişkiler boyutlarında nedir?
2.Türkiye’deki okullarda örgütsel adalet düzeyine ilişkin olarak çalışanların görüşleri görüşleri ve arasında “okul türü” değişkenine göre,
a)yöneticilerle ilişkiler,
b)çalışanlar arası ilişkiler boyutlarında, anlamlı fark var mıdır?
3.Türkiye’deki okullarda örgütsel adalet düzeyine ilişkin olarak çalışanların görüşleri, “il ve okul türü” değişkenlerinin etkileşimine göre,
a)yöneticilerle ilişkiler
b)çalışanlar arası ilişkiler, boyutlarında anlamlı olarak farklılaşmakta mıdır?

2. Amaç

Bu araştırmanın amacı, bu araştırmanın amacı Türkiye’deki okullardaki örgütsel adalet düzeyinin belirlenmesidir. Ayrıca çalışanların görüşleri arasında il (Doğu, Orta, Batı) ve okul türü etkileşimine göre örgütsel adalet boyutları olan yöneticilerle ilişkiler ve çalışanlarla ilişkiler boyutlarında anlamlı fark olup olmadığını belirlemektir.

3. Yöntem

Bu araştırma, tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada, Wasti (2001)’de Türkçe’ye uyarladığı “Örgütsel Adalet Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırma Türkiye çapında 7 (yedi) ilde uygulanmıştır. Batı kısmından İstanbul ve Bilecik’te, Orta kısmından Ankara ve Aksaray’da ve Doğu kısmından da Malatya, Bingöl ve Ağrı ileri araştırma kapsamındadır. Araştırmaya bu illerde görev yapan okul yöneticisi (116), öğretmen (834) ve diğer çalışanlardan (78) oluşan toplam 1016 kişi katılmıştır.
Araştırmada verilerin analizi kapsamında betimleyici istatistiksel çözümlemelerin yanı sıra varyans analizi ve illere göre okul türü ve örgütsel adalet boyutları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla Kovaryans (bivariate correlations) Analizi teknikleri kullanılmıştır. Ayrıca anlamlı farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla
Tukey-b analizi değerlerine bakılmıştır. Araştırmada veriler, istatistiksel tekniklerle de çeşitli değişkenler açısından farklılaşma düzeyi SPSS 15.00 paket programı kullanılarak belirlenmiştir.

4. Bulgular

Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, Türkiye’de örgütsel adalet düzeyinin kısmen olumlu olarak algılandığı, çalışanlar arası adalet algısının, yöneticilerle ilişkilerdeki adalet algısından daha olumlu olduğu belirlenmiştir.
Hem yöneticilerle ilişkiler, hem de çalışanlar arası ilişkiler boyutlarında okul türü değişkenlerine göre anlamlı fark bulunmuştur. Farkın kaynağı incelendiğinde, her iki boyutta da Meslek liselerinde görev yapanların görüşlerinin ilköğretim okulları ve genel liselerde görev yapanlardan daha olumsuz olduğu belirlenmiştir.
İl değişkenine göre de okulda görev yapanların görüşleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Anlamlı farkın kaynağı incelendiğinde, doğu illerinden batıya doğru gidildikçe örgütsel adalet algısının yükseldiği belirlenmiştir. En yüksek Ankara İli olurken, Bilecik ve İstanbul’daki okullarda da adalet algısı, Aksaray, Malatya, Bingöl ve Ağrı illerinden hem yöneticilerle ilişkiler hem de çalışanlar arası ilişkiler boyutlarında daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca hem yöneticilerle ilişkiler hem de çalışanlar arası ilişkiler boyutlarında il ve okul türü değişkenlerin etkileşiminde de anlamlı farklar belirlenmiştir. Buna dayanarak hem batıdaki illerde hem de doğudaki illerde okul türüne göre de görev yapanların görüşleri anlamlı olarak farklılaşmaktadır.

5. Öneriler

Bu bulgulara dayanarak, neden Batı’dan Doğuya doğru gidildikçe okullarda hem yöneticilerle ilişkiler, hem de çalışanlar arası ilişkiler boyutlarında adalet düzeyine ilişkin görüşlerin olumsuz hale geldiğinin belirlenmesine dönük araştırmalar yapılması önerilebilir.

6. Kaynakça

Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. In L. Berkowitz (Ed.), Advances in experimental social psychology, 2, 267-299, New York: Academic Press.
Atalay, İ. (2005). Örgütsel Vatandaşlık ve Örgütsel Adalet. Yüksek Lisans Tezi. Afyon Kocatepe Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İlköğretim Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı.
Donovan, M.A., Drasgow, F., & Munson, L. J. (1998). The perceptions of fair interpersonal treatment scale: The development and validation of a measure of interpersonal treatment in the workplace. Journal of Applied Psychology, 83, 683-691.
Erdost, H. E. & Mustafa Çolak (2004). Organizational Justice : A Review of the Literature and Some Suggestions for Future Research. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. Cilt 22. Sayı 2.
Yürür, S. (2005). Ödüllendirme Sistemleri ile Örgütsel Adalet Arasındaki İlişkilerin Analizi ve Bir Uygulama. Doktora Tezi. Uludağ Üniversitesi. Sosyal Bilimler Enstitüsü. İşletme Anabilim Dalı.
İşcan, Ö. F. & Naktiyok, A. (2004). Çalışanların Örgütsel Bağdaşımlarının Belirleyicileri Olarak Örgütsel Bağlılık ve Örgütsel Adalet Algısı. http://www.politics.ankara.edu.tr Cilt:59. Sayı:1. [Çevrimiçi]. İnd. Tar. 03.03.2007
Wasti, A. (2001). Örgütsel adalet kavramı ve tercüme bir ölçeğin Türkçe’de güvenirlik ve geçerlik analizi [in Turkish]. Yönetim Arastırmaları Dergisi, Ankara: Baskent Universitesi, IIBF, Ekim
Anahtar Sözcükler: ,


Sempozyum: XVIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Abstract :
Keywords : ,
Dokümanlar / Documents

Bedava Kargo
100 ve üzeri alışverişler kargo bedava

İndirimli Kargo
75-100 arası kargo yarı fiyatına

Pegem Akademi Dershaneleri
KPSS, ALES, KPDS, ÜDS, DGS Hazırlık Kurslarında lider marka Pegem Akademi Dershaneleri web sitesi için tıklayınız.

Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2013 © Pegem Akademi Yayıncılık.