Anasayfa







Sempozyum: 19. Eğitim Bilimleri Kurultayı
Kongreler
1. Ulusal İlköğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
XVI. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
III. Eğitim Yönetimi Kongresi
Bildiri İndeksi
XVII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
VII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
World Conference on Educational Sciences
Bildiri İndeksi
Further Education in the Balkan Countries
Bildiri İndeksi
IV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
IV. Ulusal Eğitim Yönetimi Kongresi
Bildiri İndeksi
XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
XVIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
IV.Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi
Bildiri İndeksi
Dünya Eğitim Bilimleri Kongresi (WCES 2010 World Conference on Educational Sciences)
Bildiri İndeksi
1.Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
19. Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
World Conference on Psychology Counselling & Guidance
Bildiri İndeksi
2.nd World Conference on Psychology, Counselling& Guidance
Bildiri İndeksi
20.Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
Uluslararası Türkçenin Eğitimi- Öğretimi Kurultayı
Bildiri İndeksi
2.nd World Conference on Learning Teaching & Educational Leadership
Bildiri İndeksi
I. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
XI. Ulusal Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Kongresi
Bildiri İndeksi
3rd International Conference on New Trends in Education and Their Implications
Bildiri İndeksi
X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi
Bildiri İndeksi
21. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
2. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
3. International Congress on Early Childhood Education
Bildiri İndeksi
22.Özel Eğitim Kongresi Özel Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme
Bildiri İndeksi

Eğitimde Fırsat ve Olanak Eşitliği
Ayhan AYDIN

Elif AYDOĞDU

Nuray TAŞ

Ayşe DÖNMEZ
Bildiri Özeti:
Bireyler doğarken yasalar önünde eşit olarak doğarlar. Fakat birçok yönden eşitsizlik içinde yaşarlar. Bu eşitsizlikler ailenin sosyo-ekonomik durumu, eğitim düzeyi ve bölgeler arası farklılıklardan kaynaklanabilmektedir. “Fırsat (ya da şans) eşitliği” kavramı, “herhangi bir alandaki bir girişime, bir seçmeye vb. katılanlar arasında eşit koşulların ve olanakların bulunması durumu” olarak tanımlanır. Eğitimde fırsat eşitliği ise; İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinde “Her bireyin eğitim görme hakkı vardır” olarak belirtilmiştir. Uluslararası Çocuk Hakları Sözleşmesi, Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi de eğitim hakkını güvence altına alır.

Türkiye, bu anlaşmaların hepsine taraftır. 1982 Anayasasının 24. ve 42. maddelerinde eğitimle ilgili hükümler yer almaktadır. 42. Madde de eğitimde fırsat eşitsizliğiyle ilgili “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir. İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve devlet okullarında parasızdır.” ifadeleri yer almaktadır. Türk Milli Eğitiminin temel ilkelerinden “fırsat ve imkân eşitliği” ise “Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanır.

Maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin en yüksek eğitim kademelerine kadar öğrenim görmelerini sağlamak amacıyla parasız yatılılık, burs, kredi ve başka yollarla gerekli yardımlar yapılır. Özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alınır.” olarak tanımlanır. İnsani gelişmişlik raporuna göre, son beş yıldır Milli Eğitim Bakanlığı’nın merkezi bütçedeki payı sürekli olarak artmaktadır. 2006 yılında bu pay %9,5 iken 2007’de %10,4’e yükselmiş olup yaklaşık olarak Türkiye GSMH’sinin %3,4’üne karşılık gelmektedir.

MEB tarafından her bir öğrenciye sağlanan aylık burs 2002 yılında 10 dolarken, 2007 yılında 43 dolara yükseltilmiştir. Bu artışlara rağmen, Türkiye’de eğitim harcamaları OECD ülkelerine oranla hala düşüktür. Ayrıca Türkiye’deki özel dershanelerin sayısı, 1984’te 174 iken, 2006-2007 ders yılında yaklaşık 4.000’e ulaşarak, 20 kattan fazla artmıştır. Bu özel dershaneler SBS (Seviye Belirleme Sınavı) ve ÖSS (Üniversite Öğrenci Seçme Sınavı) gibi her seviyedeki sınavlar için öğrenci hazırlamaktadır.

Bu açıdan yaklaşıldığında varlıklı ailelerin çocuklarının eğitim fırsatlarından daha fazla yararlandığı söylenebilir. Modern demokrasilerde en yaygın eşitlik türü olan “fırsat eşitliği”, toplumsal, siyasal ve ekonomik kökenlerine, kısacası sınıfsal konumlarına bakılmaksızın, herkesin yetenek ve becerileri ölçüsünde yarışabileceklerini öngören liberal bir ilkedir. Bu yarışın kuralları yasalarla düzenlenmiştir ve “tüm insanlar yasalar önünde eşittir”.

Eğitim ile yakından ilişkili bir kavram olan toplumsal hareketlilik açısından bakıldığında sosyal adalet ve eşitliğin giderek daha büyük önem taşıdığı görülmektedir. Bu araştırmanın amacı Türkiye’yi eğitimde fırsat ve olanak eşitliği açısından değerlendirmek ve bazı ülkelerle karşılaştırmaktır. Karşılaştırmalarda İnsani Gelişmişlik ve OECD raporlarında yer alan sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik değişkenlerle ilişkili veriler kullanılmıştır. Bu bağlamda, ülkeler arasında kişi başına düşen milli gelir, eğitime ayrılan pay, okuryazarlık ve okullaşma oranları açısından karşılaştırmalar yapılmıştır.

Türkiye’nin PISA, PIRLS, TIMMS gibi uluslar arası sınavlarda başarısızlığının bir ölçüde bu sonuçlarla ilişkili olduğu söylenebilir. Türkiye’de eğitim sisteminin fırsat eşitliğine katkısının göreceli olarak düşük olduğu ileri sürülebilir. Türkiye, fırsat eşitliğini geliştirmek için, kamu harcamalarından eğitime daha çok pay ayırarak ve eğitim yatırımlarına öncelik verilerek, okul ve derslik sayıları artırılmalı bu bağlamda okulların öğretim koşullarının iyileştirilmeli ayrıca kamu ve vakıf okulları arasında gözlenen farklılıklar giderilmelidir.
Anahtar Sözcükler: ,


Sempozyum: 19. Eğitim Bilimleri Kurultayı
Eğitimde Fırsat ve Olanak Eşitliği
Ayhan AYDIN

Elif AYDOGDU

Nuray TAS

Ayse DONMEZ
Abstract :
Keywords : ,
Dokümanlar / Documents
0506 891 83 48 | 0541 434 54 24
0312 434 54 00 | 0549 548 06 30
Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2016 © Pegem Akademi Yayıncılık.
.