| Sosyal Bilgiler Dersi Kapsamında Yer Alan Değerlerle İlgili Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması |
Fahriye Bekdaş
Duran Aydınözü
A. Oğuzhan Kıldan
İdris Kınasakal
Mustafa Uğurlu |
Bildiri Özeti:
Değer bir sosyal grup veya toplumun kendi varlığı, birliği, işleyişi ve devamını sağlamak, sürdürmek için üyelerinin çoğunluğu tarafından doğru ve gerekli oldukları kabul edilen ortak düşünce, amaç, temel ahlâkî ilke ya da inançlardır. Hızla değişen dünyamızda değerlerimizin yaşanabilmesi ve devamlılığını sürdürebilmesi için bilhassa çocuklara ve gençlere kazandırılması büyük sorumluluktur. Bu sorumluluk içerisinde en büyük pay ailenindir. Aile kadar okul ve çevre de değer eğitiminde çok büyük rol oynar.
Bu nedenle değerler geçmişten günümüze eğitimin vazgeçilmez amaçlarından biri olmuş, günümüzde de Türk milli eğitiminin genel amaçlarında ve resmi ve örtük programlarda yerini almıştır. Değerler eğitimi; okulların gerek sorumluluklarını, gerekse toplumun beklentilerini karşılamak amacıyla, çocukların ve gençlerin değer edinmelerini ya da değerlerini geliştirmelerine yönelik yapmış oldukları uygulamalar olarak da ifade edilebilir.
Okullarımızda sosyal bilgiler dersi kapsamında da değerlerin geliştirilmesi ve kazandırılması üzerinde durulmuştur. 4.5.6. ve 7. sınıflar düzeyinde kazandırılması öngörülen değerler sosyal bilgiler öğretim programında yerini almıştır. Eğitim öğretim faaliyetleri sonucunda programda yer alan değerleri öğrencinin kazanıp kazanmadığı cevabını bekleyen bir sorudur.
Amaç: Bu çalışma ile 7.sınıf sosyal bilgiler öğretim programında yer alan değerlerle ilgili güvenilir ve geçerli bir tutum ölçeği geliştirmek amaçlanmıştır. Hazırlanan ölçek sayesinde öğrencilerin sosyal bilgiler öğretiminde hangi değerleri kazandıkları, kazandıkları değerlere ilişkin algılamaları, bu değerlerin tutumlarını nasıl etkilediği belirlenmeye çalışılacaktır. Değerlerin kazanımını tespit etmek amacıyla oluşturulan bu ölçek, okullarımızda verilen değer eğitiminin ölçülmesi ve değerlendirilmesinde önemli bir araçtır.
Yöntem: Çalışma 7.sınıf sosyal bilgiler öğretim programında yer alan farklılıklara saygı, vatanseverlik, estetik, dürüstlük, bilimsellik, adil olma, barış değerleri kapsamında yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2010-2011 öğretim yılında Kastamonuda bulunan 7. sınıf öğrencileri içerisinden il merkezinde bulunan on ilköğretim okulundaki 505 öğrenci oluşturmaktadır. Örnekleme dâhil edilen okulların belirlenmesinde
(a) Okullarda bulunan öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeyleri,
(b) Okulun bulunduğu sosyal ve kültürel çevre,
(c) Öğrencilerin akademik başarı düzeyleri dikkate alınmıştır. Yapılan araştırma tarama modeli niteliği taşımaktadır. Ölçekte tutum maddelerine verilecek tepkiler için 5li dereceleme tercih edilmiş, cevaplayıcılardan ölçekte yer alan her bir tutum ifadesini; Kesinlikle Katılmıyorum, Katılmıyorum, Kararsızım, Katılıyorum, Kesinlikle Katılıyorum gibi beş kategoriden biriyle sınıflaması istenmiştir. Her cevaplayıcı için toplam puanın elde edilebilmesi için, en olumlu kategoriye 5 puan, en olumsuz kategoriye 1 puan verilmiştir. Uygulama sonuçları SPSS 11,5 paket programına aktarılmıştır.
Öncelikle verilerin faktör analizi için uygunluğu Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) katsayısı ve Barlett Testi uygulanmıştır. Daha sonra ise geliştirilen ölçekle ilgili güvenirlilik ve geçerlik çalışmalarına yer verilmiştir. Bulgular: Ölçeğin Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) katsayısı 0.96 olarak bulunmuştur. KMO katsayısının 0,96 çıkması örneklem büyüklüğünün mükemmele yakın olduğunu ve Bartlett testi sonucunun ölçek maddeleri arasındaki korelasyonun varlığını ortaya koyması, elde edilen veri setinin açımlayıcı faktör analizi için uygun olduğunu göstermektedir.
Bartlett testi değişkenler arasında yeterli düzeyde bir ilişki olup olmadığını gösterir. 0,05 anlamlılık derecesinden daha küçük bir p değeri bulunması, değişkenler arasında faktör analizi yapmaya yeterli bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Barlett testi anlamlı olarak bulunmuştur (p=<,05) Kapsam geçerliliğine sahip bir test, ölçülecek davranış alanı için iyi bir davranış örneklemine sahiptir. Bu nedenle uzman görüşleri dikkate alınarak ölçeğin kapsam geçerliliği sağlanmıştır.
Ölçeğin yapı geçerliliğinin belirlenmesi amacıyla faktör analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin tek faktörlü olduğu tespit edilmiştir, yine uzman görüşüne başvurarak ölçeğin görünüş geçerliliği sağlanmıştır. Ölçekte yer alan maddelerde madde-toplam korelasyon değerlerinin 0.38 ile 0.81 arasında değiştiği görülmektedir. Burada tüm maddelerin madde toplam korelasyon değeri 0.30tan büyük olması nedeniyle ölçekten madde çıkartılmamıştır. Tutum ölçeğinin cronbach alpha iç tutarlılık katsayısı 0,93 olarak bulunmuştur. İki yarı test kolerasyonu ise 0,92dir. |
Anahtar Sözcükler: ,
|
| Sempozyum: Değerler Eğitimi Sempozyumu |
| Sosyal Bilgiler Dersi Kapsamında Yer Alan Değerlerle İlgili Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması |
Fahriye Bekdaş
Duran Aydınözü
A. Oğuzhan Kıldan
İdris Kınasakal
Mustafa Uğurlu |
Abstract : Değer bir sosyal grup veya toplumun kendi varlığı, birliği, işleyişi ve devamını sağlamak, sürdürmek için üyelerinin çoğunluğu tarafından doğru ve gerekli oldukları kabul edilen ortak düşünce, amaç, temel ahlâkî ilke ya da inançlardır. Hızla değişen dünyamızda değerlerimizin yaşanabilmesi ve devamlılığını sürdürebilmesi için bilhassa çocuklara ve gençlere kazandırılması büyük sorumluluktur. Bu sorumluluk içerisinde en büyük pay ailenindir. Aile kadar okul ve çevre de değer eğitiminde çok büyük rol oynar.
Bu nedenle değerler geçmişten günümüze eğitimin vazgeçilmez amaçlarından biri olmuş, günümüzde de Türk milli eğitiminin genel amaçlarında ve resmi ve örtük programlarda yerini almıştır. Değerler eğitimi; okulların gerek sorumluluklarını, gerekse toplumun beklentilerini karşılamak amacıyla, çocukların ve gençlerin değer edinmelerini ya da değerlerini geliştirmelerine yönelik yapmış oldukları uygulamalar olarak da ifade edilebilir.
Okullarımızda sosyal bilgiler dersi kapsamında da değerlerin geliştirilmesi ve kazandırılması üzerinde durulmuştur. 4.5.6. ve 7. sınıflar düzeyinde kazandırılması öngörülen değerler sosyal bilgiler öğretim programında yerini almıştır. Eğitim öğretim faaliyetleri sonucunda programda yer alan değerleri öğrencinin kazanıp kazanmadığı cevabını bekleyen bir sorudur.
Amaç: Bu çalışma ile 7.sınıf sosyal bilgiler öğretim programında yer alan değerlerle ilgili güvenilir ve geçerli bir tutum ölçeği geliştirmek amaçlanmıştır. Hazırlanan ölçek sayesinde öğrencilerin sosyal bilgiler öğretiminde hangi değerleri kazandıkları, kazandıkları değerlere ilişkin algılamaları, bu değerlerin tutumlarını nasıl etkilediği belirlenmeye çalışılacaktır. Değerlerin kazanımını tespit etmek amacıyla oluşturulan bu ölçek, okullarımızda verilen değer eğitiminin ölçülmesi ve değerlendirilmesinde önemli bir araçtır.
Yöntem: Çalışma 7.sınıf sosyal bilgiler öğretim programında yer alan farklılıklara saygı, vatanseverlik, estetik, dürüstlük, bilimsellik, adil olma, barış değerleri kapsamında yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2010-2011 öğretim yılında Kastamonuda bulunan 7. sınıf öğrencileri içerisinden il merkezinde bulunan on ilköğretim okulundaki 505 öğrenci oluşturmaktadır. Örnekleme dâhil edilen okulların belirlenmesinde
(a) Okullarda bulunan öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeyleri,
(b) Okulun bulunduğu sosyal ve kültürel çevre,
(c) Öğrencilerin akademik başarı düzeyleri dikkate alınmıştır. Yapılan araştırma tarama modeli niteliği taşımaktadır. Ölçekte tutum maddelerine verilecek tepkiler için 5li dereceleme tercih edilmiş, cevaplayıcılardan ölçekte yer alan her bir tutum ifadesini; Kesinlikle Katılmıyorum, Katılmıyorum, Kararsızım, Katılıyorum, Kesinlikle Katılıyorum gibi beş kategoriden biriyle sınıflaması istenmiştir. Her cevaplayıcı için toplam puanın elde edilebilmesi için, en olumlu kategoriye 5 puan, en olumsuz kategoriye 1 puan verilmiştir. Uygulama sonuçları SPSS 11,5 paket programına aktarılmıştır.
Öncelikle verilerin faktör analizi için uygunluğu Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) katsayısı ve Barlett Testi uygulanmıştır. Daha sonra ise geliştirilen ölçekle ilgili güvenirlilik ve geçerlik çalışmalarına yer verilmiştir. Bulgular: Ölçeğin Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) katsayısı 0.96 olarak bulunmuştur. KMO katsayısının 0,96 çıkması örneklem büyüklüğünün mükemmele yakın olduğunu ve Bartlett testi sonucunun ölçek maddeleri arasındaki korelasyonun varlığını ortaya koyması, elde edilen veri setinin açımlayıcı faktör analizi için uygun olduğunu göstermektedir.
Bartlett testi değişkenler arasında yeterli düzeyde bir ilişki olup olmadığını gösterir. 0,05 anlamlılık derecesinden daha küçük bir p değeri bulunması, değişkenler arasında faktör analizi yapmaya yeterli bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Barlett testi anlamlı olarak bulunmuştur (p=<,05) Kapsam geçerliliğine sahip bir test, ölçülecek davranış alanı için iyi bir davranış örneklemine sahiptir. Bu nedenle uzman görüşleri dikkate alınarak ölçeğin kapsam geçerliliği sağlanmıştır.
Ölçeğin yapı geçerliliğinin belirlenmesi amacıyla faktör analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin tek faktörlü olduğu tespit edilmiştir, yine uzman görüşüne başvurarak ölçeğin görünüş geçerliliği sağlanmıştır. Ölçekte yer alan maddelerde madde-toplam korelasyon değerlerinin 0.38 ile 0.81 arasında değiştiği görülmektedir. Burada tüm maddelerin madde toplam korelasyon değeri 0.30tan büyük olması nedeniyle ölçekten madde çıkartılmamıştır. Tutum ölçeğinin cronbach alpha iç tutarlılık katsayısı 0,93 olarak bulunmuştur. İki yarı test kolerasyonu ise 0,92dir. |
| Keywords : , |
Dokümanlar / Documents
|
|