Sempozyum: X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi
Kongreler
1. Ulusal İlköğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
XVI. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
III. Eğitim Yönetimi Kongresi
Bildiri İndeksi
XVII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
VII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
World Conference on Educational Sciences
Bildiri İndeksi
Further Education in the Balkan Countries
Bildiri İndeksi
IV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
IV. Ulusal Eğitim Yönetimi Kongresi
Bildiri İndeksi
XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
XVIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
IV.Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi
Bildiri İndeksi
Dünya Eğitim Bilimleri Kongresi (WCES 2010 World Conference on Educational Sciences)
Bildiri İndeksi
1.Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
19. Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
World Conference on Psychology Counselling & Guidance
Bildiri İndeksi
2.nd World Conference on Psychology, Counselling& Guidance
Bildiri İndeksi
20.Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
Uluslararası Türkçenin Eğitimi- Öğretimi Kurultayı
Bildiri İndeksi
2.nd World Conference on Learning Teaching & Educational Leadership
Bildiri İndeksi
I. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
XI. Ulusal Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Kongresi
Bildiri İndeksi
3rd International Conference on New Trends in Education and Their Implications
Bildiri İndeksi
X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi
Bildiri İndeksi
21. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
2. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
3. International Congress on Early Childhood Education
Bildiri İndeksi
22.Özel Eğitim Kongresi Özel Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme
Bildiri İndeksi

Meta- Analiz Nedir? Nasıl Yapılır? Fen ve Matematik Eğitimine Ne Tür Katkılar Sağlayabilir?
Ulaş ÜSTÜN
ODTÜ

Ali ERYILMAZ
ODTÜ
Bildiri Özeti:
Eğitim çalışmalarıyla ilgili son yıllarda yapılan yaygın eleştirilerden bir tanesi, birçok araştırmanın karar vericilere ve uygulayıcılara neyin çalışıp neyin çalışmadığına karar vermeleri konusunda yardımcı olamamasıdır (Bennett, 2005). Tasarımı ne kadar iyi yapılmış olursa olsun, tek bir çalışmanın ortaya koyduğu sonuçların, zaman, örneklem ve bağlam özellikleriyle sınırlandırılmış olması bu durumun önemli sebeplerinden bir tanesidir (Davies, 2000). İnsan davranışlarının karmaşıklığı ve araştırmaların iç geçerliliğini etkileyen, kontrol edilmesi zor, çok sayıda tehdidin bulunması var olan bu karışıklığı daha da artırmaktadır (Hunter & Schmidt, 2004). Sonuç olarak, diğer alanlarda olduğu gibi, hızla gelişen fen ve matematik eğitimi literatüründe de aynı konuyla ilgili tutarsız sonuçlar sunan çok sayıda çalışma yer almaktadır.

Sistematik derlemelerin bu tür sorunların çözümünde önemli bir işlevi bulunmaktadır. Var olan birincil çalışmaları sentezleyen derleme çalışmaları, belirli bir araştırma sorusuna yönelik yapılmış çalışmalardan yararlanarak genel çerçeveler çizmeyi amaçlar (Chalmers, Hedges, & Cooper, 2002). Sistematik derleme yapmanın etkili yollarından bir tanesi meta-analizdir. Meta-analiz, en basit anlamda aynı konu üzerinde birbirinden bağımsız olarak yapılmış çalışmaların sonuçlarını bir araya getirmek ve bu sonuçlardaki farklılığa sebep olan ara değişkenleri bulmak için istatistiksel yöntemlerin kullanılması sürecidir.Meta-analiz çalışmalarının da birincil araştırmalara benzer uygulama basamakları vardır (Glass, 2006).

Birincil araştırmalarda olduğu gibi meta-analiz çalışmaları da amacın belirlenmesi ve ilgili araştırma sorularının geliştirilmesi ile başlar. Ardından hangi çalışmaların dahil edileceğiyle ilgili kriterler belirlenir. İlgili çalışmaların araştırılmasının ardından dahil edilme kriterlerine uyan çalışmalar belirlenir ve bu çalışmalar her metaanaliz çalışmasına özel geliştirilen kodlama sayfaları yardımıyla kodlanır. Çalışmalardan elde edilen veriler ortak bir büyüklükte sentezlenir ve çalışmaların özellikleri ile hesaplanan ortak büyüklük arasındaki ilişkiler incelenir. Bu ortak büyüklük için ise genellikle etki büyüklüğü tercih edilir. Sonuçların istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığı hakkında fikir veren p değeri yerine, pratik anlamlılığının bir ölçüsü olan etki büyüklüğünün tercih edilmesinin en önemli sebebi, bu değerin örneklem büyüklüğünden bağımsız oluşudur.

Son zamanlarda birincil çalışmalarda da yorumların daha çok bu büyüklük üzerinden yapılması önerilmektedir. Literatürde meta-analizin farklı boyutlarıyla ilgili karşılaşılan problemlerden kaynaklanan eleştiriler de yapılmaktadır (Borenstein, Hedges, Higgins, & Rothstein, 2009). Örneğin, yayın yanlılığı meta-analizde sonuçları etkileyebilecek önemli sorunlardan bir tanesidir. Bu yanlılık, basılı yayınlarda anlamlı bir fark bulmuş olan çalışmaların daha rahat kabul edilmesinden kaynaklanmaktadır. Gri literatür olarak isimlendirilen, basılı olmayan çalışmaların da meta-analize dahil edilmesi bu sorunun oluşma ihtimalini ciddi oranda azaltmaktadır. Sonuçlarda yayın yanlılığının olup olmadığının tespiti için kullanılabilecek betimsel metotlar bulunmaktadır (Rothstein, Sutton, & Borenstein, 2005).

Meta-analiz çalışmaları sadece var olan çalışmaların sonuçlarını bir araya getirmekle kalmaz aynı zamanda dahil edilen hiçbir çalışmanın incelemediği bazı değişkenlerin bağımlı değişken üzerindeki etkisinin incelenmesine olanak sağlar (Pigott, 2012). Örneğin probleme dayalı öğrenmenin (PDÖ) başarı üzerindeki etkisini inceleyen çalışmalar arasında her hangi birisi sınıf büyüklüğünün veya öğrencilerin sahip oldukları becerilerin bu etkileşimi nasıl etkilediğini incelememiş olabilir. Buna rağmen, meta-analiz çalışmalarında yeterli veri elde edildiği takdirde sınıf büyüklüğü veya beceriler ara değişken olarak tanımlanabilir ve başarı üzerindeki etkisi incelenebilir. Bu anlamda, meta-analiz çalışmaları araştırmaların bulgularını sentezlemenin yanında yeni bulgular sunma potansiyeline de sahiptir.

SPSS ve SAS gibi genel amaçlı istatistik yazılımlarının meta-analiz uygulamaları veya eklentileri bulunmamaktadır. Ancak bazı araştırmacıların bu programlar yardımıyla meta-analiz yapılabilmesi için geliştirmiş oldukları makrolar bulunmaktadır. Bununla birlikte MetaWin, MIX, MetAnalysis ve Comprehensive Meta-Analysis (CMA) gibi sadece meta-analiz uygulamalarına yönelik geliştirilen yazılımlar da yer almaktadır. Bunlar arasında, kapsam ve kullanışlılık açısından CMA öne çıkmaktadır (Bax, Yu, Ikeda, & Moons, 2007). Diğer alanlara paralel olarak, fen ve matematik eğitiminde de son yıllarda gerek tez çalışmaları gerekse projeler kapsamında yapılan meta-analiz çalışmalarının sayısında önemli artışlar olmuştur. Ancak, ilgili literatürde incelenen bağımlı ve bağımsız birçok değişkenin yer alması ve her geçen gün yeni çalışmaların yapılması sebebiyle meta-analiz çalışmalarının yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Meta-analiz gibi sistematik derleme çalışmaları hem yapılan birincil çalışmaların sonuçlarını değerlendirerek büyük resmin çizilmesinde yardımcı olacak hem de karar vericiler ve uygulayıcılara daha güvenilir bilimsel verilere dayanan sonuçlar sunacaktır. Bu eğitim seminerinin temel amacı meta-analizin teorik altyapısından bahsederek temel düzeyde kavramsal çerçevesini çizmek, fen ve matematik eğitimi alanında yapılmış olan meta-analiz çalışmalarından örnekler sunmak ve özellikle yeni başlayanlar için metaanaliz uygulamalarını son derece kolaylaştıran CMA programının temel özellikleri ve kullanılışı hakkında bilgi vermektir. Bu kapsamda, bu eğitim semineri aşağıdaki sorulara cevap oluşturacak şekilde düzenlenecektir:

• Meta-analiz nedir? Ne değildir?

• Meta-analiz çalışmaları neden önemlidir?

• Meta-analizin temel uygulama basamakları nelerdir?

• Hangi meta-analiz modeli ne zaman tercih edilmelidir?

• Yayın yanlılığı nasıl tespit edilir ve önlenir?

• İyi bir meta-analiz çalışmasında nelere dikkat edilmelidir?

• Fen ve matematik eğitiminde ne tür meta-analiz çalışmaları yapılmıştır?

• CMA yazılımının temel özellikleri nelerdir ve nasıl kullanılır?
Anahtar Sözcükler: meta-analiz , sistematik derleme , comprehensive meta-analysis yazılımı , fen ve matematik eğitimi ,


Sempozyum: X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi
Meta- Analiz Nedir? Nasıl Yapılır? Fen ve Matematik Eğitimine Ne Tür Katkılar Sağlayabilir?
Ulaş ÜSTÜN
ODTÜ

Ali ERYILMAZ
ODTÜ
Abstract :
Keywords : ,
Dokümanlar / Documents

Bedava Kargo
100 ve üzeri alışverişler kargo bedava

İndirimli Kargo
75-100 arası kargo yarı fiyatına

Pegem Akademi Dershaneleri
KPSS, ALES, KPDS, ÜDS, DGS Hazırlık Kurslarında lider marka Pegem Akademi Dershaneleri web sitesi için tıklayınız.

Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2013 © Pegem Akademi Yayıncılık.