Sempozyum: 2. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Kongreler
1. Ulusal İlköğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
XVI. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
III. Eğitim Yönetimi Kongresi
Bildiri İndeksi
XVII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
VII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
World Conference on Educational Sciences
Bildiri İndeksi
Further Education in the Balkan Countries
Bildiri İndeksi
IV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
IV. Ulusal Eğitim Yönetimi Kongresi
Bildiri İndeksi
XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
XVIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
IV.Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi
Bildiri İndeksi
Dünya Eğitim Bilimleri Kongresi (WCES 2010 World Conference on Educational Sciences)
Bildiri İndeksi
1.Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
19. Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
World Conference on Psychology Counselling & Guidance
Bildiri İndeksi
2.nd World Conference on Psychology, Counselling& Guidance
Bildiri İndeksi
20.Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı
Bildiri İndeksi
Uluslararası Türkçenin Eğitimi- Öğretimi Kurultayı
Bildiri İndeksi
2.nd World Conference on Learning Teaching & Educational Leadership
Bildiri İndeksi
I. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
XI. Ulusal Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Kongresi
Bildiri İndeksi
3rd International Conference on New Trends in Education and Their Implications
Bildiri İndeksi
X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi
Bildiri İndeksi
21. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
Bildiri İndeksi
2. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Bildiri İndeksi
3. International Congress on Early Childhood Education
Bildiri İndeksi
22.Özel Eğitim Kongresi Özel Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme
Bildiri İndeksi

Kavram ve Genelleme Yapısının Doğrudan Öğretiminin ve Örtük Olarak Öğrenilmesinin Sınıflama ve Açıklama Davranışına Etkisi
Mükerrem Akbulut Taş

Mahinur Karataş Coşkun
Bildiri Özeti:
Örtük öğrenme, anadili ve ikinci dili öğrenme, kategori ayrıntılama (category elaboration) ve kavram öğrenme, okuma-yazma kazanımı, fiziksel dünyaya ve sosyal becerilere ilişkin bilgilerin kazanımı gibi birçok farklı alanı kapsayan temel bir süreçtir (Pacton, Perruchet, Fayol ve Cleeremans, 2001). Ancak kuramsal olarak bu kadar geniş alana yayılmış kavramlar ile gerçek yaşamdaki araştırma içerikleri arasında derin zıtlıkların olduğu da belirtilmektedir. Örtük öğrenme üzerine çalışan araştırmacıların ulaştıkları sonuçları, gerçek yaşamdaki davranışsal durumlara genelleme girişiminden kaçındıkları; öte taraftan laboratuvar dışında öğrenme araştırmalarını yapan uzmanların- genelde bilişsel gelişimcilerdir- örtük öğrenmeden elde edilen potansiyel öneme sahip bulguları görmezden geldikleri ifade edilmektedir. Bu karşılıklı eksiklik, örtük öğrenme ile gerçek yaşamdaki öğrenme arasındaki ilişkiyi incelemek için tasarlanmış çalışmaların çok az olmasının nedeni olarak gösterilmektedir (Pacton ve diğerleri, 2001).

Örtük öğrenme ile ilgili çalışmaların çoğunlukla laboratuvar ortamında yapılmış olması örtük öğrenme araştırmalarından elde edilen bulguların eğitimde uygulanmasını da ya da uygulanabilirlik koşullarını zorlaştırmaktadır. Ayrıca gerçek ortamlarda yapılan araştırma sonuçlarında, örtük kural soyutlamanın başarısızlıkla sonuçlandığı belirtilmiştir (Sætrevik, Reber ve Sannum, 2006). Sætrevik ve diğerleri (2006), sınıf ortamında beşinci sınıf öğrencileri ile (11-12 yaş) kimyadaki atomik bağ kurallarının örtük olarak öğrenilmesini inceledikleri araştırma sonunda örtük öğrenmenin gözlendiği ancak sınıfl ama performansının şans düzeyinin üzerinde anlamlı olmadığı, kural öğrenmede doğrudan öğretimin daha etkili olduğunu belirtmişlerdir. Robinson (1997) Japon yetişkinlerle İngilizce dilbilgisi kurallarını öğrenme üzerine yaptığı çalışma sonucunda yeni cümleleri sınıfl amada doğrudan öğretim grubunun, diğer gruplardan anlamlı bir şekilde daha iyi performans gerçekleştirdiğini saptamıştır.

Shanks ve St.John (1994), örtük öğrenme araştırmalarını kapsamlı bir şekilde gözden geçirdikten sonra öğrenmenin doğrudan öğrenmeden ötürü mü yoksa örnekleri ezberlemeden ötürü mü olduğunun keşfedilemediğini; çünkü kurallar ya da ilişkiler ile ilgili farkındalığı değerlendiren deneysel işlemlerin örtük bilgiyi (özellikle parçalı bilgi- fragmentary knowledge) ortaya çıkarmada yeterli duyarlılığa sahip olmadığını belirtmişlerdir. Görüldüğü gibi gerçek eğitim ortamlarında yapılan araştırmalarda örtük öğrenmeye ilişkin güçlü kanıtlara ulaşılamamaktadır. Bununla birlikte, Reber (1993) örtük öğrenmeyi, Dewey’in deneyim temelli eğitim programlarına yönelik bir eğilim olarak önermiştir. Reber’e göre, örtük öğrenme çalışmalarından elde edilen sonuçlara göre, okul programları belirli bir konu alanındaki bilgilere, yapılara daha fazla maruz kalmayı gerektirecek şekilde değiştirilebilir. Böylece belirli öğretim kuralları ve formülleri daha az enerji ve daha az zamanda öğrenilebilir. Çünkü Reber, doğrudan öğretimin, karmaşık ortamın/uyarıcının yapısında yatan kuralları öğrenmede etkili olmadığını ve bu tür karmaşık örüntüleri genellikle kendi kendimize deneyimleyerek öğrendiğimizi ifade etmiştir.

Fakat Reber, aynı zamanda eğitim sistemini tam olarak geliştirecek bir sistem de önermediğini; çünkü örtük  öğrenme araştırmalarından bu yönde bir veri elde edilmediğini belirtmiştir. Örtük öğrenmenin öğretim programlarında nasıl bir düzenleme ile yer alacağı ya da hangi konu alanlarının öğrenilmesinde örtük öğrenmeden nasıl yararlanılacağı konusunda belirgin bir yol haritası yoktur. Bu bağlamda öğretme-öğrenme uygulamalarında örtük öğrenmeden ve örtük bilgiden nasıl yararlanılacağı önemli bir sorun olarak görülebilir. Sætrevik ve diğerleri (2006) örtük öğrenme araştırmalarının dayandığı tekniklerin öğretim programlarında günden güne önemli bir rol oynamaya başladığını; fakat etkisiz ve yetersiz öğretim araçlarının programlara girişini önlemek için deneysel değerlendirmelere ihtiyaç olduğunu belirtmiştir.

Doğrudan öğretim, örtük öğrenmede çalışmalarında ele alınan temel değişkendir (explicit teaching/explicit instruction). Bu çalışmada kavram ve genelleme yapısının doğrudan öğretiminin ve örtük olarak öğrenilmesinin sınıfl ama ve açıklama davranışına etkisi incelenmiştir. Kavram ve genelleme yapısı ile kavramın ve genellemenin içerik öğeleri kastedilmektedir. Araştırma kapsamında sınıfl ama davranışı, sınıfl andırıcı kavramların kavram yapısı ile ilgili bilgileri ifade etmektedir (Özlem, 2003). Açıklama davranışı ise genellemenin içerik öğeleri ile ilgili bilgilere karşılık gelmektedir. Çünkü bilimin açıklama işlevini gerçekleştirmeyi sağlayan genellemeler iki ya da daha fazla kavram arasındaki ilişkinin açıklanmasına dayanmaktadır (Smith ve Ragan, 1999). Örtük öğrenme çalışmalarında genellikle kavram ve kuralların (ilkelerin) özellikleri, özelliklerin sıklığı ve örnekler düzenlilik gösteren birer örüntü olarak incelendiği için (Frick ve Lee, 1995; Mathews ve diğerleri, 1988; Ziori ve Dienes, 2006; 2008) bu araştırmada kavram ve genelleme yapısı araştırma konusu olarak seçilmiştir.

Ayrıca kavram ve genelleme yapısını oluşturan içerik öğeleri, bütün halinde bir örüntü oluşturmaktadır. Bu gerekçeler doğrultusunda kavram ve genelleme yapısının, örtük öğrenme için uygun bir konu olabileceği düşünülmüştür. Yukarıda yapılan açıklamalar ve gerekçeler doğrultusunda araştırmanın problem cümlesi“kavram ve genelleme yapısının doğrudan öğretiminin ve örtük olarak öğrenilmesinin sınıfl ama ve açıklama davranışına etkisi nedir?” biçiminde ifade edilmiştir. Belirtilen problem doğrultusunda araştırmanın genel amacı; Eğitim Bilimleri Bölümü Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans Programında yer alan “Öğrenme-Öğretme Kuram ve Yaklaşımları” dersinde kavram ve genelleme yapısının doğrudan öğretiminin ve örtük olarak öğrenilmesinin öğrencilerin, sınıfl ama ve açıklama davranışına, etkisini araştırmaktır. Araştırmanın genel amacı doğrultusunda aşağıdaki alt amaçlara yanıt aranmıştır:

1. Deney-1 grubu, deney2 grubu, kontrol-1 grubu ve kontrol-2 grubunun KGYKCT ön test toplam başarı puanları kontrol edildiğinde, son test toplam başarı puanları arasında deney grupları lehine anlamlı farklılık var mıdır?

2. Deney-1 grubu, deney-2 grubu, kontrol-1 grubu ve kontrol-2 grubunun KGYKCT; 2a. Ön test güven derecesi ortalama fark puanları kontrol edildiğinde, son test güven derecesi ortalama fark puanları arasında deney grupları lehine anlamlı farklılık var mıdır? 2b. Ön test doğru yanıt güven derecesi ortalama puanları kontrol edildiğinde, son test doğru yanıt güven derecesi ortalama puanları arasında deney grupları lehine anlamlı farklılık var mıdır?

3. Deney-1 grubu, deney-2 grubu, kontrol-1 grubu ve kontrol-2 grubunun KGYÇST ön test toplam başarı puanları kontrol edildiğinde, son test toplam başarı puanları arasında deney grupları lehine anlamlı farklılık var mıdır?

4. Deney-1 grubu, deney-2 grubu, kontrol-1 grubu ve kontrol-2 grubunun KGYÇST; 4a. Ön test güven derecesi ortalama fark puanları kontrol edildiğinde, son test güven derecesi ortalama fark puanları arasında deney grupları lehine anlamlı farklılık var mıdır? 4b. Ön test doğru yanıt güven derecesi ortalama puanları kontrol edildiğinde, son test doğru yanıt güven derecesi ortalama puanları arasında deney grupları lehine anlamlı farklılık var mıdır?

Araştırma, ön test - son test kontrol gruplu yarı deneysel araştırma modeline göre desenlenmiştir. Bu doğrultuda çalışmada iki deney ve iki kontrol grubu oluşturulmuştur. Araştırmacı, deneysel uygulama süresi içinde, sadece deney gruplarının derslerine girmiştir. Kontrol gruplarının derslerine, Çukurova Üniversitesi Eğitim Bilimleri Bölümünde “Öğrenme-Öğretme Kuram ve Yaklaşımları” dersini veren iki öğretim elemanı girmiştir. Araştırma, 2008 - 2009 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde Çukurova Üniversitesi Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans Programı’na kayıtlı Matematik, Biyoloji ve Fizik grubu öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Deney-1 grubunda 24 öğrenci; deney-2 grubunda 29 öğrenci; kontrol-1 grubunda 23 öğrenci ve kontrol-2 grubunda 21 öğrenci olmak üzere toplam 97 öğrenci, çalışma grubunda yer almıştır. Doğrudan öğretim, sadece birinci deney grubunda yapılmıştır. Kavram ve genelleme yapısının bir içerik bağlamında öğrenilmesi için hazırlanan örtük öğrenme, birinci ve İkinci deney grubunda aynı biçimde gerçekleştirilmiştir. Gruplar, “kavram ve genelleme yapısı kısa cevaplı test” (KGYKCT), “kavram ve genelleme yapısı çoktan seçmeli test” (KGYÇST), ön test sonuçları dikkate alınarak eşitlenmeye çalışılmıştır.

Bununla birlikte grupların eşitlenmesinde, tezsiz yüksek lisans programına giriş puanlarının ortalamasından da yararlanılmıştır. Araştırma verileri, kavram ve genelleme yapısı ile ilgili hazırlanan kısa cevaplı test, çoktan seçmeli test ve örtük bilginin kazanımını belirlemek için güven dereceleme ölçeği (GDÖ) kullanılarak elde edilmiştir. Veriler, SPSS 11.5 istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin betimsel analizi için aritmetik ortalama, standart sapma, düzeltilmiş ortalama ve standart hata değerleri verilmiştir. Karşılaştırmalı analizler için kovaryans analizi (ANCOVA) yapılmıştır. Araştırma bulgularından elde edilen sonuçlar özetlendiğinde birinci deney grubunda uygulanan doğrudan öğretimin, sınıfl ama ve açıklama davranışı ile ilgili açık bilgiyi kazandırmada etkili olduğu gözlenmiştir. Kavram ve genelleme yapısının bir içerik bağlamında örtük olarak öğrenilmesi uygulanan deneysel işlemin, sınıfl ama ve açıklama davranışı ile ilgili örtük bilgiyi kazandırmada etkili olduğu ancak bu etkinin az olduğu söylenebilir.
Anahtar Sözcükler: kavram yapısı , genelleme yapısı , kavram analizi , genelleme analizi , doğrudan öğretim ,


Sempozyum: 2. Ulusal Eğitim Programları ve Öğretim Kongresi
Kavram ve Genelleme Yapısının Doğrudan Öğretiminin ve Örtük Olarak Öğrenilmesinin Sınıflama ve Açıklama Davranışına Etkisi
Mükerrem Akbulut Taş

Mahinur Karataş Coşkun
Abstract :
Keywords : ,
Dokümanlar / Documents

Bedava Kargo
100 ve üzeri alışverişler kargo bedava

İndirimli Kargo
75-100 arası kargo yarı fiyatına

Pegem Akademi Dershaneleri
KPSS, ALES, KPDS, ÜDS, DGS Hazırlık Kurslarında lider marka Pegem Akademi Dershaneleri web sitesi için tıklayınız.

Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2013 © Pegem Akademi Yayıncılık.