Sempozyum: Değerler Eğitimi Sempozyumu
İlköğretim Okullarında Etik İklimin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi
Ali Kocayiğit

Mesut Sağnak
Bildiri Özeti:
Yüzyılımızın ilk yarısı etik sorunların, siyasal ve ekonomik sorunların çok gerisinde kaldığı bir dönem oldu.Yüzyılın son çeyreğinde ise etik sözcüğü gittikçe daha sık duyulmaya başlandı. 21. yüzyılın bir etik yüzyılı olup olmayacağını bugünden kestirmek güçtür. Ama çağımızda kimi yaşananlar, sıkça karşılaşılan kimi belirtiler bunun habercisi gibidir (Tepe, 2000). Etik sözcüğü her geçen gün günlük hayatımızda daha fazla yer işgal etmektedir. Tüm insan eylemlerini etik değerler kapsamında değerlendiremeyeceğimiz gibi etik değerlerle ilgisi olmayan herhangi bir insan etkinliğinden de söz etmek bir hayli güçtür.

Batı dünyasında son onlu yıllarda çok değişik uğraş ve etkinlik alanlarında etik konusu irdelenmeye başlamış ve bu alanlardaki tutum ve davranışlar etik değerler açısından ele alınmaya, tartışılmaya başlamıştır (Aydın, 2006). Etik, insanların başka insanlarla ve kendileriyle ilişkilerine ve bu ilişkilerde eylemde bulunurken karşılaşılan değer sorunlarına, bu arada da normlara ilişkin sorunlarına bir ışık tutma girişimidir (Kuçuradi,1999).

Örgütte birçok işgörenin olması, örgütü toplumsal bir yapıya dönüştürür. Bir toplum olarak örgüt, içinde yaşadığı büyük toplumun hemen tüm toplumsal öğelerini ve niteliklerini taşır. Böylece toplumsal bir sistem olan örgüt, içinde bulunduğu toplumun ahlaki değer ve normlarına sahiptir (Başaran, 1991). Normlar, insanların nasıl davranması gerektiğini tanımlayan ve değerlere göre oluşan yazılı olmayan kurallar veya standartlardır (Şişman, 2002).

Tüm çalışanların, örgüt içindeki sorumluluk ve görevlerini en iyi şekilde yerine getirerek bu konuda son derece bilinçli olmalarında ve mesleklerinde yüksek standartlara ulaşmalarında etik büyük önem taşımaktadır.Çünkü etik doğru ve yanlış kavramları ile ilgili olup, etiğin temel konusu insan ilişkilerinin özünü, bir insanın bir başka insana davranış biçimini ve o insanın başkalarından beklediği davranış biçimlerini içermektedir. Etik ile doğru ve iyi davranışların oluşması ve geliştirilmesi amaçlanmaktadır (Ay, 2003).

İş yaşamında neyin iyi neyin kötü, neyin doğru neyin yanlış olduğuna ilişkin inançlar bazı örgütlerde ciddi bir sorun haline gelmiştir. Mesleki etik ilkeleri ahlaki bir boyut içeren ve örgütün içinden ve dışından kaynaklanan sorunların çözümünde, örgüt ve işgörenlerin gereksinim duydukları bir çerçeve çizer. Bu çerçeve, işgörenleri etik ilkelere uygun davranmaya güdüleyici bir etkiye sahiptir ve aynı zamanda örgüt kültürünü de önemli ölçüde etkileyerek, örgüt içinde bireylerin gerçekleştirmesi istenen davranışları tanımlar (Aydın, 2001). Victor ve Cullene (1988) göre, kurumlaşmış normatif bir sistem kültürün bir öğesi olarak düşünülebilir.

Örgütsel etik iklim, etik önemi olan uygulama ve yöntemlerle ilgili örgütsel normlara ilişkin algıları içerdiğinden, örgütsel kültürün bir parçasını oluşturur. Örgütsel kültürün etik boyutları, etik iklim araştırmalarıyla ortaya çıkarılabilir. Araştırmanın Amacı Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler ile bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin algılarına göre ilköğretim okullarının etik iklimini belirlemek ve çeşitli değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Bu amaç çerçevesinde aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır.

1. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin ve bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin etik iklime ilişkin algıları nedir?

2. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin, okullarının etik iklimine ilişkin algıları;

a. Cinsiyet

b. Mesleki kıdem

c. Eğitim durumu değişkenlerine göre farklılık göstermekte midir?

3. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin ve bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin etik iklim algıları arasında anlamlı fark var mıdır?

YÖNTEM Evren ve Örneklem Araştırmanın evrenini 2009-2010 eğitim-öğretim yılında Nevşehir ili merkez ilköğretim okullarında görevli öğretmenler ve bu okulların sekizinci sınıfına devam eden öğrenciler oluşturmaktadır. Nevşehir il merkezinde bulunan 21 ilköğretim okulunda görevli toplam öğretmen sayısı 656, sekizinci sınıfa devam eden öğrenci sayısı ise 850dir. Araştırmanın örneklemini tesadüfî örnekleme yöntemiyle seçilen 400 öğretmen oluşturmaktadır.

Öğrenciler için örneklem alınmamış, araştırma çalışma evreni üzerinde yürütülmüştür. Etik iklim envanteri 400 öğretmen ve 850 öğrenciye uygulanmış 355 öğretmen ve 818 öğrenci envanteri geçerli kabul edilmiştir. Veri Toplama Araçları Araştırma verileri envanter yoluyla elde edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak İlköğretim Okulları Etik İklim Envanteri (Elementary School Ethical Climate Index: ESECI) kullanılmıştır. İlköğretim Okulları Etik İklim Envanteri Keiser ve Schulte (2007) tarafından geliştirilmiştir.

Envanter iki İngiliz Dili ve Edebiyatı uzmanı tarafından Türkçeye; başka iki uzman tarafından da İngilizceye çevrilmiştir. Alan uzmanlarının görüşü de alınarak dilimize uygunluğu sağlanmıştır. Araştırmada kullanılan İlköğretim Okulların Etik İklim Envanteri (ESECI) üç boyuttan oluşmaktadır. ESECI envanteri birinci boyutta öğretmenden öğrenciye yönelik 19 madde, ikinci boyutta öğrenciden öğretmene yönelik 11 madde, üçüncü boyutta ise öğrenciden öğrenciye yönelik 8 madde olmak üzere toplam 38 maddeden oluşmaktadır.

Envanter maddeleri; hiç katılmıyorum, katılmıyorum, kararsızım, katılıyorum, tamamen katılıyorum olmak üzere beşli skala üzerinde yanıtlanmıştır. Hiç katılmıyorum 1, katılmıyorum 2, karasızım 3, katılıyorum 4, tamamen katılıyorum 5 olarak puanlanmıştır. Envanterin uygulanmasına geçilmeden önce envanter ön uygulama amacıyla, 15 gün ara ile 35 öğretmene uygulanmış ve Alpha güvenirlik katsayısı .82 olarak hesaplanmıştır.

Veri Çözümleme Yöntemi Veriler SPSS 16.0 paket programı ile bilgisayar ortamında analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde varyans analizi, t-testi, tukey testi, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma istatistik teknikleri kullanılmıştır. Envanterde kullanılan beşli skala ölçeğine uygun olarak elde edilen ortalama puanların yorumlanması için 1-1.79 (hiç), 1.80-2.59 (az), 2.60-3.39 (bazen), 3.40-4.19 (sık sık) ve 4.20-5.00 (her zaman) puan aralıkları kullanılmıştır (Balcı, 1993).

BULGULAR VE YORUM İlköğretim okulu öğretmenlerinin etik iklim boyutlarına ilişkin algıları; öğretmen-öğrenci 4,41 (her zaman), öğrenci-öğretmen 3,54 (sık sık) ve öğrenci-öğrenci 3,39 (bazen) bulunmuştur. Öğretmenler en yüksek düzeyde öğretmen-öğrenci etik iklim boyutunu algılarken en düşük düzeyde öğrenci-öğrenci etik iklim boyutunu algılamaktadır. İlköğretim okulu öğrencilerinin etik iklim boyutlarına ilişkin algıları; öğretmen-öğrenci 3,98 (sık sık), öğrenci-öğretmen 3,96 (sık sık) ve öğrenci-öğrenci 3,84 (sık sık) bulunmuştur. Öğrenciler de en yüksek düzeyde öğretmen-öğrenci etik iklim boyutunu algılarken en düşük düzeyde öğrenci-öğrenci etik iklim boyutunu algılamaktadır.

Öğretmenlerin öğretmen-öğrenci, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci etik iklim boyutları algıları arasında cinsiyet değişkenine göre anlamlı fark bulunmamıştır. Bu bulgudan hareketle cinsiyet değişkenine göre öğretmenlerin etik iklim algılarının farklılaşmadığı söylenebilir. Eğitim durumu değişkenine göre öğretmenlerin etik iklim algıları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Mesleki kıdem değişkenine göre öğretmenlerin etik iklim algıları arasında, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci boyutlarında anlamlı fark bulunmuştur (p<.05).

Öğretmen-öğrenci boyutunda ise anlamlı farklılık bulunmamıştır. Farkın kaynağını belirlemek amacıyla yapılan Tukey testi sonucunda, öğrenci-öğretmen boyutunda farkın, mesleki kıdemi 1-5 yıl arası ile 20 yıl ve yukarı arasında; 6-10 yıl arası ile 11-15 yıl arası, 16-20 yıl arası ve 20 yıl ve yukarı olan öğretmenler arasında olduğu bulunmuştur. Öğrenci-öğrenci boyutunda farkın, mesleki kıdemi 1-5 yıl arası ile 16-20 yıl arası, 20 yıl ve yukarı arasında; 6-10 yıl arası ile 11-15 yıl arası, 16-20 yıl arası, 20 yıl ve yukarı olan öğretmenler arasında olduğu belirlenmiştir.

Etik İklimin öğretmen-öğrenci, öğrenci-öğretmen, öğrenci-öğrenci boyutlarına ilişkin, öğretmen ve öğrenci algıları arasında anlamlı fark görülmüştür (p<.05). Anlamlı farkın ortaya çıktığı öğretmen-öğrenci boyutunda ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin ortalama puanları, bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin ortalama puanlarından yüksek bulunmuştur. Bu boyutta öğretmenler öğrencilere göre okullarında etik iklimi daha yüksek düzeyde algılamaktadır. Diğer anlamlı farkın ortaya çıktığı öğrenci-öğretmen boyutunda ise öğrencilerin ortalama puanı öğretmenlerin ortalama puanından fazladır.

Bu bulguya göre öğrenciler okulun etik iklimini öğrenci-öğretmen boyutunda öğretmenlerden yüksek düzeyde algılamaktadır. Bir başka anlamlı farkın ortaya çıktığı öğrenci-öğrenci boyutunda da, öğrencilerin ortalama puanı öğretmenlerin ortalama puanından fazladır. Elde edilen bu bulguya göre de öğrenciler, okulun etik iklimini öğrenci-öğrenci boyutunda öğretmenlerden daha yüksek düzeyde algıladıkları belirlenmiştir.SONUÇLAR İlköğretimde görevli öğretmenlerin ve bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin, öğretmen-öğrenci etik iklim boyutuna ilişkin algılarının, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci etik iklim boyutlarına ilişkin algılarından daha yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Öğretmen ve öğrenciler en yüksek düzeyde öğretmen-öğrenci etik iklim boyutunu algılarken, en düşük düzeyde öğrenci-öğrenci etik iklim boyutunu algıladıkları görülmüştür. Cinsiyet değişkenine göre öğretmenlerin etik iklim algılarının farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak öğretmen-öğrenci boyutunda kadın öğretmenlerin, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci boyutlarında ise erkek öğretmenlerin daha yüksek düzeyde etik iklim algısına sahip oldukları görülmüştür. Eğitim durumu eğitim enstitüsü olan öğretmenlerin tüm boyutlarda en yüksek etik iklim algısına sahip oldukları belirlenmiştir.

Eğitim durumu yüksek lisans olan öğretmenlerin öğretmen-öğrenci ve öğrenci-öğretmen boyutlarında, eğitim durumu lisans olan öğretmenlerin de öğrenci-öğrenci boyutunda en düşük etik iklim algısına sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin eğitim durumları değiştikçe etik iklime ilişkin algılarının farklılaşmadığı görülmüştür. Mesleki kıdemi 20 yıl ve yukarı olan öğretmenlerin tüm boyutları en yüksek düzeyde algıladıkları, mesleki kıdemi 6-10 yıl arası olan öğretmenlerin ise tüm boyutları en düşük düzeyde algıladıkları belirlenmiştir.

Mesleki kıdem değişkeni açısından öğretmen-öğrenci boyutunda anlamlı fark bulunmamış fakat öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci boyutlarında ise anlamlı fark bulunmuştur. Tüm boyutlarda öğretmen ve öğrenci algıları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Öğretmen-öğrenci boyutunda öğretmenler öğrencilerden, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci boyutlarında ise öğrenciler öğretmenlerden daha yüksek düzeyde etik iklimi algıladıkları sonucuna ulaşılmıştır.


Anahtar Sözcükler:


Sempozyum: Değerler Eğitimi Sempozyumu
İlköğretim Okullarında Etik İklimin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi
Ali Kocayiğit

Mesut Sağnak
Abstract : Yüzyılımızın ilk yarısı etik sorunların, siyasal ve ekonomik sorunların çok gerisinde kaldığı bir dönem oldu.Yüzyılın son çeyreğinde ise etik sözcüğü gittikçe daha sık duyulmaya başlandı. 21. yüzyılın bir etik yüzyılı olup olmayacağını bugünden kestirmek güçtür. Ama çağımızda kimi yaşananlar, sıkça karşılaşılan kimi belirtiler bunun habercisi gibidir (Tepe, 2000). Etik sözcüğü her geçen gün günlük hayatımızda daha fazla yer işgal etmektedir. Tüm insan eylemlerini etik değerler kapsamında değerlendiremeyeceğimiz gibi etik değerlerle ilgisi olmayan herhangi bir insan etkinliğinden de söz etmek bir hayli güçtür.

Batı dünyasında son onlu yıllarda çok değişik uğraş ve etkinlik alanlarında etik konusu irdelenmeye başlamış ve bu alanlardaki tutum ve davranışlar etik değerler açısından ele alınmaya, tartışılmaya başlamıştır (Aydın, 2006). Etik, insanların başka insanlarla ve kendileriyle ilişkilerine ve bu ilişkilerde eylemde bulunurken karşılaşılan değer sorunlarına, bu arada da normlara ilişkin sorunlarına bir ışık tutma girişimidir (Kuçuradi,1999).

Örgütte birçok işgörenin olması, örgütü toplumsal bir yapıya dönüştürür. Bir toplum olarak örgüt, içinde yaşadığı büyük toplumun hemen tüm toplumsal öğelerini ve niteliklerini taşır. Böylece toplumsal bir sistem olan örgüt, içinde bulunduğu toplumun ahlaki değer ve normlarına sahiptir (Başaran, 1991). Normlar, insanların nasıl davranması gerektiğini tanımlayan ve değerlere göre oluşan yazılı olmayan kurallar veya standartlardır (Şişman, 2002).

Tüm çalışanların, örgüt içindeki sorumluluk ve görevlerini en iyi şekilde yerine getirerek bu konuda son derece bilinçli olmalarında ve mesleklerinde yüksek standartlara ulaşmalarında etik büyük önem taşımaktadır.Çünkü etik doğru ve yanlış kavramları ile ilgili olup, etiğin temel konusu insan ilişkilerinin özünü, bir insanın bir başka insana davranış biçimini ve o insanın başkalarından beklediği davranış biçimlerini içermektedir. Etik ile doğru ve iyi davranışların oluşması ve geliştirilmesi amaçlanmaktadır (Ay, 2003).

İş yaşamında neyin iyi neyin kötü, neyin doğru neyin yanlış olduğuna ilişkin inançlar bazı örgütlerde ciddi bir sorun haline gelmiştir. Mesleki etik ilkeleri ahlaki bir boyut içeren ve örgütün içinden ve dışından kaynaklanan sorunların çözümünde, örgüt ve işgörenlerin gereksinim duydukları bir çerçeve çizer. Bu çerçeve, işgörenleri etik ilkelere uygun davranmaya güdüleyici bir etkiye sahiptir ve aynı zamanda örgüt kültürünü de önemli ölçüde etkileyerek, örgüt içinde bireylerin gerçekleştirmesi istenen davranışları tanımlar (Aydın, 2001). Victor ve Cullene (1988) göre, kurumlaşmış normatif bir sistem kültürün bir öğesi olarak düşünülebilir.

Örgütsel etik iklim, etik önemi olan uygulama ve yöntemlerle ilgili örgütsel normlara ilişkin algıları içerdiğinden, örgütsel kültürün bir parçasını oluşturur. Örgütsel kültürün etik boyutları, etik iklim araştırmalarıyla ortaya çıkarılabilir. Araştırmanın Amacı Bu araştırmanın amacı, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler ile bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin algılarına göre ilköğretim okullarının etik iklimini belirlemek ve çeşitli değişkenler açısından farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir. Bu amaç çerçevesinde aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır.

1. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin ve bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin etik iklime ilişkin algıları nedir?

2. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin, okullarının etik iklimine ilişkin algıları;

a. Cinsiyet

b. Mesleki kıdem

c. Eğitim durumu değişkenlerine göre farklılık göstermekte midir?

3. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin ve bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin etik iklim algıları arasında anlamlı fark var mıdır?

YÖNTEM Evren ve Örneklem Araştırmanın evrenini 2009-2010 eğitim-öğretim yılında Nevşehir ili merkez ilköğretim okullarında görevli öğretmenler ve bu okulların sekizinci sınıfına devam eden öğrenciler oluşturmaktadır. Nevşehir il merkezinde bulunan 21 ilköğretim okulunda görevli toplam öğretmen sayısı 656, sekizinci sınıfa devam eden öğrenci sayısı ise 850dir. Araştırmanın örneklemini tesadüfî örnekleme yöntemiyle seçilen 400 öğretmen oluşturmaktadır.

Öğrenciler için örneklem alınmamış, araştırma çalışma evreni üzerinde yürütülmüştür. Etik iklim envanteri 400 öğretmen ve 850 öğrenciye uygulanmış 355 öğretmen ve 818 öğrenci envanteri geçerli kabul edilmiştir. Veri Toplama Araçları Araştırma verileri envanter yoluyla elde edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak İlköğretim Okulları Etik İklim Envanteri (Elementary School Ethical Climate Index: ESECI) kullanılmıştır. İlköğretim Okulları Etik İklim Envanteri Keiser ve Schulte (2007) tarafından geliştirilmiştir.

Envanter iki İngiliz Dili ve Edebiyatı uzmanı tarafından Türkçeye; başka iki uzman tarafından da İngilizceye çevrilmiştir. Alan uzmanlarının görüşü de alınarak dilimize uygunluğu sağlanmıştır. Araştırmada kullanılan İlköğretim Okulların Etik İklim Envanteri (ESECI) üç boyuttan oluşmaktadır. ESECI envanteri birinci boyutta öğretmenden öğrenciye yönelik 19 madde, ikinci boyutta öğrenciden öğretmene yönelik 11 madde, üçüncü boyutta ise öğrenciden öğrenciye yönelik 8 madde olmak üzere toplam 38 maddeden oluşmaktadır.

Envanter maddeleri; hiç katılmıyorum, katılmıyorum, kararsızım, katılıyorum, tamamen katılıyorum olmak üzere beşli skala üzerinde yanıtlanmıştır. Hiç katılmıyorum 1, katılmıyorum 2, karasızım 3, katılıyorum 4, tamamen katılıyorum 5 olarak puanlanmıştır. Envanterin uygulanmasına geçilmeden önce envanter ön uygulama amacıyla, 15 gün ara ile 35 öğretmene uygulanmış ve Alpha güvenirlik katsayısı .82 olarak hesaplanmıştır.

Veri Çözümleme Yöntemi Veriler SPSS 16.0 paket programı ile bilgisayar ortamında analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde varyans analizi, t-testi, tukey testi, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma istatistik teknikleri kullanılmıştır. Envanterde kullanılan beşli skala ölçeğine uygun olarak elde edilen ortalama puanların yorumlanması için 1-1.79 (hiç), 1.80-2.59 (az), 2.60-3.39 (bazen), 3.40-4.19 (sık sık) ve 4.20-5.00 (her zaman) puan aralıkları kullanılmıştır (Balcı, 1993).

BULGULAR VE YORUM İlköğretim okulu öğretmenlerinin etik iklim boyutlarına ilişkin algıları; öğretmen-öğrenci 4,41 (her zaman), öğrenci-öğretmen 3,54 (sık sık) ve öğrenci-öğrenci 3,39 (bazen) bulunmuştur. Öğretmenler en yüksek düzeyde öğretmen-öğrenci etik iklim boyutunu algılarken en düşük düzeyde öğrenci-öğrenci etik iklim boyutunu algılamaktadır. İlköğretim okulu öğrencilerinin etik iklim boyutlarına ilişkin algıları; öğretmen-öğrenci 3,98 (sık sık), öğrenci-öğretmen 3,96 (sık sık) ve öğrenci-öğrenci 3,84 (sık sık) bulunmuştur. Öğrenciler de en yüksek düzeyde öğretmen-öğrenci etik iklim boyutunu algılarken en düşük düzeyde öğrenci-öğrenci etik iklim boyutunu algılamaktadır.

Öğretmenlerin öğretmen-öğrenci, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci etik iklim boyutları algıları arasında cinsiyet değişkenine göre anlamlı fark bulunmamıştır. Bu bulgudan hareketle cinsiyet değişkenine göre öğretmenlerin etik iklim algılarının farklılaşmadığı söylenebilir. Eğitim durumu değişkenine göre öğretmenlerin etik iklim algıları arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Mesleki kıdem değişkenine göre öğretmenlerin etik iklim algıları arasında, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci boyutlarında anlamlı fark bulunmuştur (p<.05).

Öğretmen-öğrenci boyutunda ise anlamlı farklılık bulunmamıştır. Farkın kaynağını belirlemek amacıyla yapılan Tukey testi sonucunda, öğrenci-öğretmen boyutunda farkın, mesleki kıdemi 1-5 yıl arası ile 20 yıl ve yukarı arasında; 6-10 yıl arası ile 11-15 yıl arası, 16-20 yıl arası ve 20 yıl ve yukarı olan öğretmenler arasında olduğu bulunmuştur. Öğrenci-öğrenci boyutunda farkın, mesleki kıdemi 1-5 yıl arası ile 16-20 yıl arası, 20 yıl ve yukarı arasında; 6-10 yıl arası ile 11-15 yıl arası, 16-20 yıl arası, 20 yıl ve yukarı olan öğretmenler arasında olduğu belirlenmiştir.

Etik İklimin öğretmen-öğrenci, öğrenci-öğretmen, öğrenci-öğrenci boyutlarına ilişkin, öğretmen ve öğrenci algıları arasında anlamlı fark görülmüştür (p<.05). Anlamlı farkın ortaya çıktığı öğretmen-öğrenci boyutunda ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin ortalama puanları, bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin ortalama puanlarından yüksek bulunmuştur. Bu boyutta öğretmenler öğrencilere göre okullarında etik iklimi daha yüksek düzeyde algılamaktadır. Diğer anlamlı farkın ortaya çıktığı öğrenci-öğretmen boyutunda ise öğrencilerin ortalama puanı öğretmenlerin ortalama puanından fazladır.

Bu bulguya göre öğrenciler okulun etik iklimini öğrenci-öğretmen boyutunda öğretmenlerden yüksek düzeyde algılamaktadır. Bir başka anlamlı farkın ortaya çıktığı öğrenci-öğrenci boyutunda da, öğrencilerin ortalama puanı öğretmenlerin ortalama puanından fazladır. Elde edilen bu bulguya göre de öğrenciler, okulun etik iklimini öğrenci-öğrenci boyutunda öğretmenlerden daha yüksek düzeyde algıladıkları belirlenmiştir.SONUÇLAR İlköğretimde görevli öğretmenlerin ve bu okullarda öğrenim gören öğrencilerin, öğretmen-öğrenci etik iklim boyutuna ilişkin algılarının, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci etik iklim boyutlarına ilişkin algılarından daha yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Öğretmen ve öğrenciler en yüksek düzeyde öğretmen-öğrenci etik iklim boyutunu algılarken, en düşük düzeyde öğrenci-öğrenci etik iklim boyutunu algıladıkları görülmüştür. Cinsiyet değişkenine göre öğretmenlerin etik iklim algılarının farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ancak öğretmen-öğrenci boyutunda kadın öğretmenlerin, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci boyutlarında ise erkek öğretmenlerin daha yüksek düzeyde etik iklim algısına sahip oldukları görülmüştür. Eğitim durumu eğitim enstitüsü olan öğretmenlerin tüm boyutlarda en yüksek etik iklim algısına sahip oldukları belirlenmiştir.

Eğitim durumu yüksek lisans olan öğretmenlerin öğretmen-öğrenci ve öğrenci-öğretmen boyutlarında, eğitim durumu lisans olan öğretmenlerin de öğrenci-öğrenci boyutunda en düşük etik iklim algısına sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin eğitim durumları değiştikçe etik iklime ilişkin algılarının farklılaşmadığı görülmüştür. Mesleki kıdemi 20 yıl ve yukarı olan öğretmenlerin tüm boyutları en yüksek düzeyde algıladıkları, mesleki kıdemi 6-10 yıl arası olan öğretmenlerin ise tüm boyutları en düşük düzeyde algıladıkları belirlenmiştir.

Mesleki kıdem değişkeni açısından öğretmen-öğrenci boyutunda anlamlı fark bulunmamış fakat öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci boyutlarında ise anlamlı fark bulunmuştur. Tüm boyutlarda öğretmen ve öğrenci algıları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Öğretmen-öğrenci boyutunda öğretmenler öğrencilerden, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-öğrenci boyutlarında ise öğrenciler öğretmenlerden daha yüksek düzeyde etik iklimi algıladıkları sonucuna ulaşılmıştır.


Keywords :
Dokümanlar / Documents

Bedava Kargo
100 ve üzeri alışverişler kargo bedava

İndirimli Kargo
75-100 arası kargo yarı fiyatına

Pegem Akademi Dershaneleri
KPSS, ALES, KPDS, ÜDS, DGS Hazırlık Kurslarında lider marka Pegem Akademi Dershaneleri web sitesi için tıklayınız.

Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2013 © Pegem Akademi Yayıncılık.