Sempozyum: Değerler Eğitimi Sempozyumu
İlköğretim 5.Sınıf Türkçe Ders Kitabında Yer Alan Metinlerde Yer Alan Değerler
Osman Aktan

Serkan Padem
Bildiri Özeti:
Günümüzde her alanda, özellikle bilim ve teknolojide önemli gelişmeler meydana gelmektedir. Bu gelişmeler kimi zaman kişi ve toplumların yaşam standartlarını yükseltirken, bazen de olumsuz sonuçlar meydana getirebilmektedir. Bu olumsuzluklar kişi ve toplum sağlığını bozan olaylara sebep olmaktadır. Tüm bu gelişmeler, eğitimin kişi ve toplum açısından önemini daha da arttırmıştır. Bu noktada eğitim, söz konusu gelişmelerin toplumlar üzerindeki olumsuz etkilerini olumlu yöne çevirmede hayati bir rol oynamaktadır.

Bahsedilen bu olumsuzlukların kimi ve topluma olan etkilerinin asgariye indirilmesi, bunların zarar vermeyecek şekilde yönlendirilmesi eğitime bağlıdır (Keskin, 2008). Her toplumda eğitimin temel işlevlerinden birisi, toplumun kültürel mirasının birikimi ve sürekliliğini sağlamaktır. (Tezcan,1997). Toplumsal yapıyı teşkîl eden temel toplumsal kurumlar kendilerine ait değerler içerir. Toplumun kurumlarından birisi olan okul da değerlerin belirlenmesinde, yaygınlaştırılmasında, yaşatılmasında yani bir sonraki kuşağa aktarılmasında önemli roller üstlenir (Özensel, 2003).

Devletler devamlılıklarını, örf, âdet, gelenek ve göreneklerinin yaşatılmasını eğitim ve eğitim sistemiyle gerçekleştirmektedir. Bir başka ifadeyle değerlerini eğitim sistemiyle aktarmaktadır. Bu aktarımda en önemli görevlerden biri de ilköğretim kurumlarına düşmektedir. Günümüz eğitimcileri araştıran, sorgulayan, düşünen insan tipinin nasıl yetiştirileceği üzerinde çalışmaktadır. İlköğretim kurumları da, bütün organlarıyla bu amaca hizmet etmektedir. Bu aktarımda en önemli öğelerden biri de ders kitaplarıdır (Sezer, 2005). Ders kitapları, öğrenme-öğretme sürecinde kullanılan temel kaynaklardır (Kılıç ve Seven, 2009).

Öğrencinin yaş ve bilgi seviyesine uygun bilişsel ve duyuşsal becerilerle donatılmış zengin metinlerden oluşan, öğretim programlarının esas aldığı ilkeler doğrultusunda hazırlanan, ihtiva ettiği bilgileri öğretmen aracılığıyla öğrenciye aktaran basılı eğitim ve öğretim materyalleridir (Çeçen ve Çiftçi, 2007). Gelişmiş ülkelerde ise ders kitapları uzman ekipler tarafından kaleme alınmaktadır. Oluşturulan ekip içerisinde ana dili ders kitaplarının hazırlanmasında; metin seçiminden tutun, metinlerin uygun bir sıraya konması ve anlama sorularının hazırlanmasına kadar konusunda uzmanlaşmış kişiler bulunmaktadır (Sezer, 2005).

Temel eğitim araç-gereçlerinden olan ders kitaplarının sahip olması gereken nitelikler MEB. 2006 Ekim 2589 Sayılı Tebliğler Dergisinde belirtilmiştir. Türkçe Dersi (1-5.Sınıflar) Öğretim Programı; Türkçe`yi doğru, güzel ve etkili kullanan, eleştirel ve yaratıcı düşünebilen, bilgiyi kullanabilen, üretebilen, girişimci, kişisel ve sosyal değerlere önem veren bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır diye ifade edilmiştir. Programda değerler bir başlık altında belirtilmemiş, programının genel amacı ifade edilirken " kişisel ve sosyal değerlere önem veren bireyler yetiştirmek" amacına vurgu yapılmıştır.

Yine Türkçe öğretiminin amacı, Türk Millî Eğitimin genel amaçları ve temel ilkelerine uygun olarak belirtilen amaçlar arasında öğrencilerin " Millî, manevi, ahlaki, tarihî, kültürel, sosyal, estetik ve sanatsal değerlere önem vermelerini sağlamak; millî duygu ve düşüncelerini güçlendirmek," şeklinde değerlerin öğretimine vurgu yapılmıştır. Türkçe Dersi (1-5.Sınıflar) Öğretim Programında" Kişisel ve sosyal değerlere önem verme" geliştirilmesi hedeflenen bir temel beceri olarak yer almasına karşılık, hedeflenen kişisel ve sosyal değerlerin neler olması gerektiği ayrıntılı olarak belirtilmemiştir.

Öğretim programları bireye kazandırılması düşünülen niteliklerin ana kaynağı ve sınırlarının belirleyicisidir. Ders kitaplarının en temel kaynağı da öğretim programlarıdır. Programlarda yer alan bilgi, beceri, değer ve tutumları öğrencilerin kazanmalarında öğretmen ve kullandığı araç gereçler etkilidir. En çok kullanılan materyal de ders kitaplarıdır (Kılıç ve Seven, 2009). Bu nedenle programda yer alan değerlerin ders kitaplarında ne derecede yer aldığı ve belirlenen değerleri destekleyip desteklemediği önemli bir konudur.

AMAÇ Ders kitaplarının öğretim süreci içinde, programın hedeflediği nitelikleri öğrencilere kazandırmasında etkili olması, ders kitaplarının daha özenli olarak hazırlanması ve kullanılması önemlidir. Bu çalışmada, ulaşılacak sonuçlar Türkçe ders kitabı hazırlayıcılarına, içeriğin oluşturulmasında kullanılacak metinlerin programa uygun değerleri içermesinde daha dikkatli davranılması ve metinlerin buna göre düzenlenmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu amaçla, İlköğretim 5.sınıf Türkçe ders kitabında yer alan metinlerin içerdikleri değerleri belirlemek amaçlanmıştır.

YÖNTEM Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Düzce ili İlköğretim okullarına ücretsiz dağıtılan bir adet 5. Sınıf Türkçe ders kitabı oluşturmaktadır. Ders kitabında bulunan metinlerin 24 tanesi zorunlu, 16 tanesi de serbest okuma metni olarak yer almaktadır. Araştırmada, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Düzce ili İlköğretim okullarında okutulan 5.Sınıf Türkçe ders kitabından random olarak seçilen 12 metin üzerinde çalışılacaktır.

Bu metinlerin; kitapta yer olan zorunlu metinlerin %30u olan 8 okuma metni ve serbest okuma metinlerinin -okunma olasılıklarının daha düşük olması nedeniyle- %25i olan 4 okuma metni olmak üzere toplam 12 okuma metni olmasına dikkat edilmiştir. Metinler doküman analizine tabi tutulacaktır. Bunun için aşağıdaki işlemler sırasıyla gerçekleştirilecektir:

- Örneklem olarak seçilen metinler okunarak, değer ifade eden bölümler belirlenerek kodlanacaktır.

- Kodlama yapılırken ilgili bölümü en iyi ifade eden değer ve alt değer ifadeleri seçilecektir.

- Kodlama sonucu elde edilen değer ifadelerinden benzer olanlar gruplandırılarak ortak temalar oluşturulacaktır.

- Elde edilen değer ifadelerin doğru kodlanıp kodlanmadığını ve belirtilen temaların uygunluğunu tespit etmek için eş uzman incelemesine tabi tutularak gerekli düzeltmeler yapılacaktır.

SONUÇ Ulaşılan tema ve kategorilere göre bulgular alt başlıklar halinde sunulacaktır. İlgili kategoriler metinlerden doğrudan alıntılarla desteklenecektir. Bulgular doğrultusunda elde edilen değerler sınıflandırılarak Türkçe Öğretim Programı içerisindeki yeri sorgulanacak ve yorumlanacaktır.
Anahtar Sözcükler:


Sempozyum: Değerler Eğitimi Sempozyumu
İlköğretim 5.Sınıf Türkçe Ders Kitabında Yer Alan Metinlerde Yer Alan Değerler
Osman Aktan

Serkan Padem
Abstract : Günümüzde her alanda, özellikle bilim ve teknolojide önemli gelişmeler meydana gelmektedir. Bu gelişmeler kimi zaman kişi ve toplumların yaşam standartlarını yükseltirken, bazen de olumsuz sonuçlar meydana getirebilmektedir. Bu olumsuzluklar kişi ve toplum sağlığını bozan olaylara sebep olmaktadır. Tüm bu gelişmeler, eğitimin kişi ve toplum açısından önemini daha da arttırmıştır. Bu noktada eğitim, söz konusu gelişmelerin toplumlar üzerindeki olumsuz etkilerini olumlu yöne çevirmede hayati bir rol oynamaktadır.

Bahsedilen bu olumsuzlukların kimi ve topluma olan etkilerinin asgariye indirilmesi, bunların zarar vermeyecek şekilde yönlendirilmesi eğitime bağlıdır (Keskin, 2008). Her toplumda eğitimin temel işlevlerinden birisi, toplumun kültürel mirasının birikimi ve sürekliliğini sağlamaktır. (Tezcan,1997). Toplumsal yapıyı teşkîl eden temel toplumsal kurumlar kendilerine ait değerler içerir. Toplumun kurumlarından birisi olan okul da değerlerin belirlenmesinde, yaygınlaştırılmasında, yaşatılmasında yani bir sonraki kuşağa aktarılmasında önemli roller üstlenir (Özensel, 2003).

Devletler devamlılıklarını, örf, âdet, gelenek ve göreneklerinin yaşatılmasını eğitim ve eğitim sistemiyle gerçekleştirmektedir. Bir başka ifadeyle değerlerini eğitim sistemiyle aktarmaktadır. Bu aktarımda en önemli görevlerden biri de ilköğretim kurumlarına düşmektedir. Günümüz eğitimcileri araştıran, sorgulayan, düşünen insan tipinin nasıl yetiştirileceği üzerinde çalışmaktadır. İlköğretim kurumları da, bütün organlarıyla bu amaca hizmet etmektedir. Bu aktarımda en önemli öğelerden biri de ders kitaplarıdır (Sezer, 2005). Ders kitapları, öğrenme-öğretme sürecinde kullanılan temel kaynaklardır (Kılıç ve Seven, 2009).

Öğrencinin yaş ve bilgi seviyesine uygun bilişsel ve duyuşsal becerilerle donatılmış zengin metinlerden oluşan, öğretim programlarının esas aldığı ilkeler doğrultusunda hazırlanan, ihtiva ettiği bilgileri öğretmen aracılığıyla öğrenciye aktaran basılı eğitim ve öğretim materyalleridir (Çeçen ve Çiftçi, 2007). Gelişmiş ülkelerde ise ders kitapları uzman ekipler tarafından kaleme alınmaktadır. Oluşturulan ekip içerisinde ana dili ders kitaplarının hazırlanmasında; metin seçiminden tutun, metinlerin uygun bir sıraya konması ve anlama sorularının hazırlanmasına kadar konusunda uzmanlaşmış kişiler bulunmaktadır (Sezer, 2005).

Temel eğitim araç-gereçlerinden olan ders kitaplarının sahip olması gereken nitelikler MEB. 2006 Ekim 2589 Sayılı Tebliğler Dergisinde belirtilmiştir. Türkçe Dersi (1-5.Sınıflar) Öğretim Programı; Türkçe`yi doğru, güzel ve etkili kullanan, eleştirel ve yaratıcı düşünebilen, bilgiyi kullanabilen, üretebilen, girişimci, kişisel ve sosyal değerlere önem veren bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır diye ifade edilmiştir. Programda değerler bir başlık altında belirtilmemiş, programının genel amacı ifade edilirken " kişisel ve sosyal değerlere önem veren bireyler yetiştirmek" amacına vurgu yapılmıştır.

Yine Türkçe öğretiminin amacı, Türk Millî Eğitimin genel amaçları ve temel ilkelerine uygun olarak belirtilen amaçlar arasında öğrencilerin " Millî, manevi, ahlaki, tarihî, kültürel, sosyal, estetik ve sanatsal değerlere önem vermelerini sağlamak; millî duygu ve düşüncelerini güçlendirmek," şeklinde değerlerin öğretimine vurgu yapılmıştır. Türkçe Dersi (1-5.Sınıflar) Öğretim Programında" Kişisel ve sosyal değerlere önem verme" geliştirilmesi hedeflenen bir temel beceri olarak yer almasına karşılık, hedeflenen kişisel ve sosyal değerlerin neler olması gerektiği ayrıntılı olarak belirtilmemiştir.

Öğretim programları bireye kazandırılması düşünülen niteliklerin ana kaynağı ve sınırlarının belirleyicisidir. Ders kitaplarının en temel kaynağı da öğretim programlarıdır. Programlarda yer alan bilgi, beceri, değer ve tutumları öğrencilerin kazanmalarında öğretmen ve kullandığı araç gereçler etkilidir. En çok kullanılan materyal de ders kitaplarıdır (Kılıç ve Seven, 2009). Bu nedenle programda yer alan değerlerin ders kitaplarında ne derecede yer aldığı ve belirlenen değerleri destekleyip desteklemediği önemli bir konudur.

AMAÇ Ders kitaplarının öğretim süreci içinde, programın hedeflediği nitelikleri öğrencilere kazandırmasında etkili olması, ders kitaplarının daha özenli olarak hazırlanması ve kullanılması önemlidir. Bu çalışmada, ulaşılacak sonuçlar Türkçe ders kitabı hazırlayıcılarına, içeriğin oluşturulmasında kullanılacak metinlerin programa uygun değerleri içermesinde daha dikkatli davranılması ve metinlerin buna göre düzenlenmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu amaçla, İlköğretim 5.sınıf Türkçe ders kitabında yer alan metinlerin içerdikleri değerleri belirlemek amaçlanmıştır.

YÖNTEM Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Düzce ili İlköğretim okullarına ücretsiz dağıtılan bir adet 5. Sınıf Türkçe ders kitabı oluşturmaktadır. Ders kitabında bulunan metinlerin 24 tanesi zorunlu, 16 tanesi de serbest okuma metni olarak yer almaktadır. Araştırmada, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2010-2011 eğitim-öğretim yılında Düzce ili İlköğretim okullarında okutulan 5.Sınıf Türkçe ders kitabından random olarak seçilen 12 metin üzerinde çalışılacaktır.

Bu metinlerin; kitapta yer olan zorunlu metinlerin %30u olan 8 okuma metni ve serbest okuma metinlerinin -okunma olasılıklarının daha düşük olması nedeniyle- %25i olan 4 okuma metni olmak üzere toplam 12 okuma metni olmasına dikkat edilmiştir. Metinler doküman analizine tabi tutulacaktır. Bunun için aşağıdaki işlemler sırasıyla gerçekleştirilecektir:

- Örneklem olarak seçilen metinler okunarak, değer ifade eden bölümler belirlenerek kodlanacaktır.

- Kodlama yapılırken ilgili bölümü en iyi ifade eden değer ve alt değer ifadeleri seçilecektir.

- Kodlama sonucu elde edilen değer ifadelerinden benzer olanlar gruplandırılarak ortak temalar oluşturulacaktır.

- Elde edilen değer ifadelerin doğru kodlanıp kodlanmadığını ve belirtilen temaların uygunluğunu tespit etmek için eş uzman incelemesine tabi tutularak gerekli düzeltmeler yapılacaktır.

SONUÇ Ulaşılan tema ve kategorilere göre bulgular alt başlıklar halinde sunulacaktır. İlgili kategoriler metinlerden doğrudan alıntılarla desteklenecektir. Bulgular doğrultusunda elde edilen değerler sınıflandırılarak Türkçe Öğretim Programı içerisindeki yeri sorgulanacak ve yorumlanacaktır.
Keywords :
Dokümanlar / Documents

Bedava Kargo
100 ve üzeri alışverişler kargo bedava

İndirimli Kargo
75-100 arası kargo yarı fiyatına

Pegem Akademi Dershaneleri
KPSS, ALES, KPDS, ÜDS, DGS Hazırlık Kurslarında lider marka Pegem Akademi Dershaneleri web sitesi için tıklayınız.

Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2013 © Pegem Akademi Yayıncılık.