Sempozyum: Değerler Eğitimi Sempozyumu
Dede Korkut Hikâyelerinde Yer Alan Değerler
Handan Deveci

Dilek Belet

Hatice Türe
Bildiri Özeti:
Her toplum, üyeleri arasındaki birliğin korunarak, devamlılığını sağlamak için bir şeyin olumlu ya da olumsuz, iyi ya da kötü, hoş ya da nahoş olduğu hakkında karar verme olarak tanımlanan değerleri yeni yetişen kuşağa kazandırmak ister. İnsanoğlunun var olduğu günden bugüne daha iyi toplumsal yaşam şartları oluşturabilmek, insanlararası ilişkileri düzenleyebilmek, bireylerin kararlarını ve seçimlerini daha iyi kontrol ederek daha az olumsuz davranışlar içine girmesini sağlamak için insanlara dürüstlük, sevgi, saygı, hoşgörü, dayanışma, sorumluluk gibi değerleri kazandırmak önemli görülmüştür.

Değerler açısından olgunlaşamamanın sonucu, insanlar yalnızca çevrelerine karşı değil, kendilerine ve diğer insanlara karşı da olumsuz eylemlerde bulunabilmektedir. Bugün içinde yaşadığımız toplumda kendinden farklı düşündüğü ve farklı inançlara sahip olduğu için, başkalarını hoşgörüyle karşılamayan, kendine ve sağlığına saygı duymadan kendisine zarar veren, sevgi, saygı, sorumluluk gibi değerleri kazanamayan insanlar vardır. Geçmişte ve günümüzde değerler doğrudan, dolaylı ya da planlı, plansız etkinliklerle toplumu oluşturan bireylere kazandırılmaya çalışılmaktadır.

Çeşitli kahramanların yer aldığı hikâyeler öğrencilerin ilgilerini ve dikkatini çekmekte, değerlere ilişkin tartışma ortamı için iyi birer kaynak oluşturmaktadır. Hikâyeler ve kahramanlar insan yaşamının olumlu ve olumsuz yönlerine dikkat çekmektedir. Destan, şiir, hikâye gibi edebi ürünler değer eğitimi için önemli kaynaklardır. Dede Korkut Hikâyeleri de bu önemli kaynaklardan biridir. Destanların ilk anlatıcısı olan Dede Korkut, hikâyelerinde veli bir kişi olarak ortaya çıkmakta, hikâyelerde aile birliği, iyilik, dürüstlük, mertlik, cesaret ve yiğitlik gibi değerler yoğun bir biçimde yer almaktadır.

Eserde Dirse Han Oğlu Boğaç Han, Salur Kazan`ın Evi Yağmalanması, Kam Büre Bey Oğlu Bamsı Beyrek, Kazan Bey Oğlu Uruz`un Tutsak Olması, Duha Koca Oğlu Deli Dumrul, Kanlı Koca Oğlu Kanturalı, Kazılık Koca Oğlu Yegenek, Basat`ın Tepegöz`ü Öldürmesi, Begin Oğlu Emren, Uşun Koca Oğlu Segrek, Salur Kazan`ın Esir Olup Oğlu Uruz`un Çıkarması, İç Oğuz Dış Oğuz`un Asi Olup Beyrek`in Ölmesi olarak sıralanan 12 hikâye bulunmaktadır. Eserde Oğuz Türklerinin adetleri, gelenekleri, yaşama biçim ve alışkanlıkları, aile birliği, iyilik, dürüstlük, mertlik, cesaret ve yiğitlik gibi değerler ağırlıklı olarak yer almaktadır.

Dede Korkut Hikâyeleri, Oğuz Türkleri`nin 9. ve. 11. yüzyıllardaki yaşayışları, inançları ve toplumları hakkında önemli ipuçları içerir. Oğuz Türklerini, onların inanışlarını, yaşayışlarını, gelenek ve göreneklerini, yiğitliklerini, sağlam karakteri ve ahlâkını, ruh enginliğini, saf ve duru bir Türkçe ile dile getirir. Destan özellikli pek çok halk kahramanının mücadelelerinin anlatıldığı Dede Korkut Hikâyelerinde; güzel ve hikmetli sözler, Türklerin tarihine ait rivayetler, han ve beyler hakkında methiyeler, Türk töresine ait pek çok konular işlenerek, iyilere övgü kötülere eleştiri vardır.

Bu araştırmada da günümüzde değer eğitiminde Dede Korkut Hikâyelerinden yararlanmak ve o günün değerleri hakkında bilgi edinebilmek için hikâyelerde yer alan değerler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu araştırmada Dede Korkut Hikâyelerinde değerlere yer verilme durumu belirlenmeye çalışılmıştır.Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırmada doküman incelemesi tekniği kapsamında 12 Dede Korkut Hikâyesi içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir.

Araştırmanın güvenirliğini sağlamak amacıyla araştırmanın verileri iki araştırmacı tarafından ayrı ayrı analiz edilmiştir. Yapılan bu analizler sonucunda elde edilen kodlar ve temalar karşılaştırılmış, görüş ayrılığına düşülen noktalar belirlenmiş, bunun üzerine gerekli tartışmalar yapılarak temalara son şekli verilmiştir. Araştırma verilerinin çözümlenmesi sonucunda bulgular elde edilen temalar altında sunulmuş, ilgili alan yazından yararlanarak tartışılmış ve araştırma bulguları özetlenerek sonuçlar ve öneriler sunulmuştur.
Anahtar Sözcükler:


Sempozyum: Değerler Eğitimi Sempozyumu
Dede Korkut Hikâyelerinde Yer Alan Değerler
Handan Deveci

Dilek Belet

Hatice Türe
Abstract : Her toplum, üyeleri arasındaki birliğin korunarak, devamlılığını sağlamak için bir şeyin olumlu ya da olumsuz, iyi ya da kötü, hoş ya da nahoş olduğu hakkında karar verme olarak tanımlanan değerleri yeni yetişen kuşağa kazandırmak ister. İnsanoğlunun var olduğu günden bugüne daha iyi toplumsal yaşam şartları oluşturabilmek, insanlararası ilişkileri düzenleyebilmek, bireylerin kararlarını ve seçimlerini daha iyi kontrol ederek daha az olumsuz davranışlar içine girmesini sağlamak için insanlara dürüstlük, sevgi, saygı, hoşgörü, dayanışma, sorumluluk gibi değerleri kazandırmak önemli görülmüştür.

Değerler açısından olgunlaşamamanın sonucu, insanlar yalnızca çevrelerine karşı değil, kendilerine ve diğer insanlara karşı da olumsuz eylemlerde bulunabilmektedir. Bugün içinde yaşadığımız toplumda kendinden farklı düşündüğü ve farklı inançlara sahip olduğu için, başkalarını hoşgörüyle karşılamayan, kendine ve sağlığına saygı duymadan kendisine zarar veren, sevgi, saygı, sorumluluk gibi değerleri kazanamayan insanlar vardır. Geçmişte ve günümüzde değerler doğrudan, dolaylı ya da planlı, plansız etkinliklerle toplumu oluşturan bireylere kazandırılmaya çalışılmaktadır.

Çeşitli kahramanların yer aldığı hikâyeler öğrencilerin ilgilerini ve dikkatini çekmekte, değerlere ilişkin tartışma ortamı için iyi birer kaynak oluşturmaktadır. Hikâyeler ve kahramanlar insan yaşamının olumlu ve olumsuz yönlerine dikkat çekmektedir. Destan, şiir, hikâye gibi edebi ürünler değer eğitimi için önemli kaynaklardır. Dede Korkut Hikâyeleri de bu önemli kaynaklardan biridir. Destanların ilk anlatıcısı olan Dede Korkut, hikâyelerinde veli bir kişi olarak ortaya çıkmakta, hikâyelerde aile birliği, iyilik, dürüstlük, mertlik, cesaret ve yiğitlik gibi değerler yoğun bir biçimde yer almaktadır.

Eserde Dirse Han Oğlu Boğaç Han, Salur Kazan`ın Evi Yağmalanması, Kam Büre Bey Oğlu Bamsı Beyrek, Kazan Bey Oğlu Uruz`un Tutsak Olması, Duha Koca Oğlu Deli Dumrul, Kanlı Koca Oğlu Kanturalı, Kazılık Koca Oğlu Yegenek, Basat`ın Tepegöz`ü Öldürmesi, Begin Oğlu Emren, Uşun Koca Oğlu Segrek, Salur Kazan`ın Esir Olup Oğlu Uruz`un Çıkarması, İç Oğuz Dış Oğuz`un Asi Olup Beyrek`in Ölmesi olarak sıralanan 12 hikâye bulunmaktadır. Eserde Oğuz Türklerinin adetleri, gelenekleri, yaşama biçim ve alışkanlıkları, aile birliği, iyilik, dürüstlük, mertlik, cesaret ve yiğitlik gibi değerler ağırlıklı olarak yer almaktadır.

Dede Korkut Hikâyeleri, Oğuz Türkleri`nin 9. ve. 11. yüzyıllardaki yaşayışları, inançları ve toplumları hakkında önemli ipuçları içerir. Oğuz Türklerini, onların inanışlarını, yaşayışlarını, gelenek ve göreneklerini, yiğitliklerini, sağlam karakteri ve ahlâkını, ruh enginliğini, saf ve duru bir Türkçe ile dile getirir. Destan özellikli pek çok halk kahramanının mücadelelerinin anlatıldığı Dede Korkut Hikâyelerinde; güzel ve hikmetli sözler, Türklerin tarihine ait rivayetler, han ve beyler hakkında methiyeler, Türk töresine ait pek çok konular işlenerek, iyilere övgü kötülere eleştiri vardır.

Bu araştırmada da günümüzde değer eğitiminde Dede Korkut Hikâyelerinden yararlanmak ve o günün değerleri hakkında bilgi edinebilmek için hikâyelerde yer alan değerler belirlenmeye çalışılmıştır. Bu araştırmada Dede Korkut Hikâyelerinde değerlere yer verilme durumu belirlenmeye çalışılmıştır.Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırmada doküman incelemesi tekniği kapsamında 12 Dede Korkut Hikâyesi içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir.

Araştırmanın güvenirliğini sağlamak amacıyla araştırmanın verileri iki araştırmacı tarafından ayrı ayrı analiz edilmiştir. Yapılan bu analizler sonucunda elde edilen kodlar ve temalar karşılaştırılmış, görüş ayrılığına düşülen noktalar belirlenmiş, bunun üzerine gerekli tartışmalar yapılarak temalara son şekli verilmiştir. Araştırma verilerinin çözümlenmesi sonucunda bulgular elde edilen temalar altında sunulmuş, ilgili alan yazından yararlanarak tartışılmış ve araştırma bulguları özetlenerek sonuçlar ve öneriler sunulmuştur.
Keywords :
Dokümanlar / Documents

Bedava Kargo
100 ve üzeri alışverişler kargo bedava

İndirimli Kargo
75-100 arası kargo yarı fiyatına

Pegem Akademi Dershaneleri
KPSS, ALES, KPDS, ÜDS, DGS Hazırlık Kurslarında lider marka Pegem Akademi Dershaneleri web sitesi için tıklayınız.

Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2013 © Pegem Akademi Yayıncılık.