Anasayfa







Sempozyum: Değerler Eğitimi Sempozyumu
Alevi-Bektaşi Kültüründe Nasihatlerin Değerler Eğitimindeki Önemi ve İslahiye-Kabaklar Köyünde Verilen Nasihatler
Mehmet Yavuz
Bildiri Özeti:
Yüzyıllardır dışarıdan müdahalelere maruz kalan Alevi-Bektaşi kültürü günümüzde ritüelleri, edebiyatı ve sosyal yaşantısı ile tüm sosyo-kültürel yapısını yaşatmaktadır. Alevi-Bektaşi kültürünün varlığı büyük ölçüde sözlü kültüre dayanmaktadır. Sosyal yaşantısını kendi içinde gelişen türkü, mani, ninni, deyiş vs. gibi sözlü kültür ürünlerine borçludur. Nasihatlerde bu sözlü kültürün en önemli yapı taşlarından birisidir. Çünkü nasihatler Bektaşi kültüründe müridin mürşide, dedenin talibe, ana-babanın evladına iyi olanı, güzel olanı, Aleviliğin inanç-edep-erkânını öğretmede ki önemli bir durağıdır.

Alevilikte eğitim, eğitilmek önemli bir olgudur. Zira Hz. Alinin Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum. sözü bu noktada önemli bir örnektir. Bu eğitimde Hz. Ali, Hacı Bektaş-ı Veli ve Yedi Ulu Ozanın verdiği nasihatlerin gençlerin eğitimindeki yeri büyüktür. Şah Hatayinin Nasihat-name adlı eseri, Hacı Bektaş-ı Velinin edep-erkân-yol öğreten nasihatleri bunlara örnektir. Türk Dil Kurumunun Büyük Türkçe Sözlüğünde Bir kimseye yapması veya yapmaması gereken şeyler için söylenen söz, nasihat anlamına gelen öğüt yani nasihat, büyüklerin yaş olarak kendisinden küçük kimselere uyması için verdiği ders niteliğinde ki sözlerdir.

Öğüt tutmak, nasihat vermek, nasihat kabul etmek, öğütlemek gibi deyimler ile dilimize girmiştir. Alevi-Bektaş kültürü de daha önce söylendiği gibi sözlü kültürü en canlı yaşayan kültürlerden birisidir. Bu kültürde nasihat gibi sözlü kültür ürünlerinin çocukların, gençlerin kişiliklerinin gelişiminde, inançsal, toplumsal değerleri öğrenmelerinde ki önemi büyüktür. Ata nasihati tutmak Alevi-Bektaşi kültüründe olmazsa olmaz toplumsal kurallardan birisidir. Alevi Dedelerinin okula veya askere giden, evlenen gençlere verdiği nasihatler, cem evlerinde ircaa edilen ibadet esnasında verdiği nasihatlerin tutulması, Aleviler açısından son derece önemlidir.

Zira Alevi Dedelerinin verdiği hükümler genelde sözlü bir kanun, bağlayıcı bir kurallardır. Her evde bir ana-baba-ata varsa o babanın da bağlı olduğu bir Dede muhakkak vardır ve bireylerin toplumsal, inançsal değerleri öğrenmesindeki temel durak bu Dedelerdir. Bu bildirinin temel amacı da sözlü kültürle gelişen Alevi-Bektaşi kültüründe nasihatlerin, değerlerin eğitimindeki rolünü göstermektir. Alevi-Bektaşi ozanlarının, pirlerin, uluların, dedelerin, ana-babanın verdiği nasihatler doğrultusunda bireylere kazandırılan değerlerden örneklerle bahsedilecektir. Bu noktada ise bir Alevi köyü olan Gaziantep ili İslahiye ilçesi Kabaklar köyü ele alınacaktır.

Kabaklar köyünde söylenen nasihat içerikli sözler, bunların kişiler üzerindeki etkisinin yanı sıra, bu nasihatleri kimlerin, nasıl kime verdiğinden bahsedilecek, nasihat olarak söylenen sözlerinden örnekler verilecek ve genel hatlarıyla Alevi-Bektaşi kültüründeki nasihatlerden bahsedilecektir. Ayrıca çalışmanın genel hatlarında; Alevi-Bektaşi kültüründe ve edebiyatında nasihatlerin yeri nedir? Bu nasihatlerin kişiler üzerindeki etkisinin nasıl olduğu? Sözlü kültürün gelişmesinde ve korunmasında fayda sağlayıp sağlamadığı?

Alevi-Bektaşi kültüründe nasihatlerin nasıl bir ortamda verildiğinden, kimlerin ne amaçla nasihat verdiğinden bahsedilecektir. Alevi-Bektaşi kültürünün değerlerine verdiği önemden bahsedilip bu gibi sorularla özetle Alevi-Bektaşi kültüründe nasihatlerin değerler eğitimi konusunda nasıl bir örnek teşkil ettiğine bakılacaktır. Bu çalışma uzun yıllardır Alevilik ile ilgili yanlış bilinen pek çok kavrama ve Alevilerin maruz kaldığı mesnetsiz suçlamalara karşın Aleviliğin toplumsal, inançsal değerlerini belirtmek adına yerinde bir cevap olacaktır.

Alevi-Bektaşiliğin özünü yakalamak, Aleviliğin bağlı olduğu edep, erkân, yolu ve değerlerini, gençlerine verdiği nasihatleri incelemek sözlü bir geleneğe bağlı olan bu kültürü asırlar sonrasına hala özüyle taşımak hususunda iyi örneklerden birisi olacaktır. Ayrıca daha önce tanımı yapılan nasihatlerin değerler öğretimindeki katkısını gösterecektir. Bu bakımdan sözlü kültürünü halen yaşatan Gaziantepin Kabaklar Köyü iyi bir örnek olacaktır.
Anahtar Sözcükler:


Sempozyum: Değerler Eğitimi Sempozyumu
Alevi-Bektaşi Kültüründe Nasihatlerin Değerler Eğitimindeki Önemi ve İslahiye-Kabaklar Köyünde Verilen Nasihatler
Mehmet Yavuz
Abstract : Yüzyıllardır dışarıdan müdahalelere maruz kalan Alevi-Bektaşi kültürü günümüzde ritüelleri, edebiyatı ve sosyal yaşantısı ile tüm sosyo-kültürel yapısını yaşatmaktadır. Alevi-Bektaşi kültürünün varlığı büyük ölçüde sözlü kültüre dayanmaktadır. Sosyal yaşantısını kendi içinde gelişen türkü, mani, ninni, deyiş vs. gibi sözlü kültür ürünlerine borçludur. Nasihatlerde bu sözlü kültürün en önemli yapı taşlarından birisidir. Çünkü nasihatler Bektaşi kültüründe müridin mürşide, dedenin talibe, ana-babanın evladına iyi olanı, güzel olanı, Aleviliğin inanç-edep-erkânını öğretmede ki önemli bir durağıdır.

Alevilikte eğitim, eğitilmek önemli bir olgudur. Zira Hz. Alinin Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum. sözü bu noktada önemli bir örnektir. Bu eğitimde Hz. Ali, Hacı Bektaş-ı Veli ve Yedi Ulu Ozanın verdiği nasihatlerin gençlerin eğitimindeki yeri büyüktür. Şah Hatayinin Nasihat-name adlı eseri, Hacı Bektaş-ı Velinin edep-erkân-yol öğreten nasihatleri bunlara örnektir. Türk Dil Kurumunun Büyük Türkçe Sözlüğünde Bir kimseye yapması veya yapmaması gereken şeyler için söylenen söz, nasihat anlamına gelen öğüt yani nasihat, büyüklerin yaş olarak kendisinden küçük kimselere uyması için verdiği ders niteliğinde ki sözlerdir.

Öğüt tutmak, nasihat vermek, nasihat kabul etmek, öğütlemek gibi deyimler ile dilimize girmiştir. Alevi-Bektaş kültürü de daha önce söylendiği gibi sözlü kültürü en canlı yaşayan kültürlerden birisidir. Bu kültürde nasihat gibi sözlü kültür ürünlerinin çocukların, gençlerin kişiliklerinin gelişiminde, inançsal, toplumsal değerleri öğrenmelerinde ki önemi büyüktür. Ata nasihati tutmak Alevi-Bektaşi kültüründe olmazsa olmaz toplumsal kurallardan birisidir. Alevi Dedelerinin okula veya askere giden, evlenen gençlere verdiği nasihatler, cem evlerinde ircaa edilen ibadet esnasında verdiği nasihatlerin tutulması, Aleviler açısından son derece önemlidir.

Zira Alevi Dedelerinin verdiği hükümler genelde sözlü bir kanun, bağlayıcı bir kurallardır. Her evde bir ana-baba-ata varsa o babanın da bağlı olduğu bir Dede muhakkak vardır ve bireylerin toplumsal, inançsal değerleri öğrenmesindeki temel durak bu Dedelerdir. Bu bildirinin temel amacı da sözlü kültürle gelişen Alevi-Bektaşi kültüründe nasihatlerin, değerlerin eğitimindeki rolünü göstermektir. Alevi-Bektaşi ozanlarının, pirlerin, uluların, dedelerin, ana-babanın verdiği nasihatler doğrultusunda bireylere kazandırılan değerlerden örneklerle bahsedilecektir. Bu noktada ise bir Alevi köyü olan Gaziantep ili İslahiye ilçesi Kabaklar köyü ele alınacaktır.

Kabaklar köyünde söylenen nasihat içerikli sözler, bunların kişiler üzerindeki etkisinin yanı sıra, bu nasihatleri kimlerin, nasıl kime verdiğinden bahsedilecek, nasihat olarak söylenen sözlerinden örnekler verilecek ve genel hatlarıyla Alevi-Bektaşi kültüründeki nasihatlerden bahsedilecektir. Ayrıca çalışmanın genel hatlarında; Alevi-Bektaşi kültüründe ve edebiyatında nasihatlerin yeri nedir? Bu nasihatlerin kişiler üzerindeki etkisinin nasıl olduğu? Sözlü kültürün gelişmesinde ve korunmasında fayda sağlayıp sağlamadığı?

Alevi-Bektaşi kültüründe nasihatlerin nasıl bir ortamda verildiğinden, kimlerin ne amaçla nasihat verdiğinden bahsedilecektir. Alevi-Bektaşi kültürünün değerlerine verdiği önemden bahsedilip bu gibi sorularla özetle Alevi-Bektaşi kültüründe nasihatlerin değerler eğitimi konusunda nasıl bir örnek teşkil ettiğine bakılacaktır. Bu çalışma uzun yıllardır Alevilik ile ilgili yanlış bilinen pek çok kavrama ve Alevilerin maruz kaldığı mesnetsiz suçlamalara karşın Aleviliğin toplumsal, inançsal değerlerini belirtmek adına yerinde bir cevap olacaktır.

Alevi-Bektaşiliğin özünü yakalamak, Aleviliğin bağlı olduğu edep, erkân, yolu ve değerlerini, gençlerine verdiği nasihatleri incelemek sözlü bir geleneğe bağlı olan bu kültürü asırlar sonrasına hala özüyle taşımak hususunda iyi örneklerden birisi olacaktır. Ayrıca daha önce tanımı yapılan nasihatlerin değerler öğretimindeki katkısını gösterecektir. Bu bakımdan sözlü kültürünü halen yaşatan Gaziantepin Kabaklar Köyü iyi bir örnek olacaktır.
Keywords :
Dokümanlar / Documents
0506 891 83 48 | 0541 434 54 24
0312 425 90 90 | 0549 548 06 30
Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2018 © Pegem Akademi Yayıncılık.
.