Anasayfa







Sempozyum: 6th Internatıonal Computer and Instructıonal Technologies Symposium
Web Site Kullanıcı Arayüz Tasarımlarının Kullanılabilirlik Düzeylerinin Bulanık Uzman Sistem Kullanılarak Belirlenmesi
M.Hanefi CALP
Gazi Üniversitesi

İsmail ŞAHİN
Gazi Üniversitesi
Bildiri Özeti:

Günümüzde, geliştirilen web sitelerinin boyutlarının artması, tasarım karmaşıklığını da beraberinde getirmektedir.
Bu karmaşıklık, son kullanıcılar açısından değerlendirildiğinde birtakım kullanılabilirlik sorunlarını ortaya çıkarmaktadır. Kullanılabilirlik sorunlarının doğru bir şekilde belirlenmesi ve ortadan kaldırılması ise geliştirilen web sitelerin tasarım kaliteleri açısından çok önemlidir. Bu noktada, kullanılabilirlik düzeyinin tasarım kalitesini etkilemesi, değerlendirme yöntemlerinin önemini ortaya çıkarmaktadır. Ancak, kesin olmayan durumların değerlendirme sonuçlarının sağlıklı olup olmadığı da tartışılmaktadır. Bu tartışmalar, kullanılabilirlik düzeyinin etkili bir şekilde değerlendirilmesi için kullanıcıları, araştırmacıları veya test edicileri birtakım teknikleri uygulamaya zorlamaktadır. Bunlar arasında, çalışmada da kullanılan, yapay zekâ tekniklerinden bulanık mantık ve uzman sistemler yer almaktadır.

Uzman sistemlerin (US) çalışmada kullanılma sebebi, bu tekniğin herhangi bir konuda uzman veya insanoğlunun yapabildiği karar verme faaliyetlerini modelleyen bir yazılım sistemi olması veya başka bir ifadeyle daha iyi karar vermeye yardım eden bir araç olmasıdır. Bu sistemin bulanık uzman sistem mantığına dayalı geliştirilmesi ise, bulanık uzman sistemlerin geleneksel uzman sistemlerden farklı olarak sembolik akıl yürütme yerine sayısal işlemler kullanarak akıl yürütme yapmasıdır. Aynı zamanda, bulanık uzman sistemler, kontrol edilen sistemden gelen etkilere ve bulanık kurallar adı verilen kurallara göre karar verip, gerekli kontrol büyüklüğünü oluşturan sistemlerdir. Dolayısıyla, bu sebeplerle bulanık mantık ve uzman sistemler çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Nitekim bu çalışmada, geliştirilen web site arayüzlerinin kullanılabilirlik düzeyleri hakkında değerlendirme yapabilen bir bulanık uzman sistem geliştirilmiştir. Arayüz tasarımlarının kullanılabilirlik düzeylerinin belirlenmesi için çok giriş-tek çıkışlı bir bulanık sistem tasarlanmıştır.

Tasarlanan sistemde kullanılabilirlik düzeyi, Nielsen’in önerdiği boyutlar dikkate alınarak belirlenmektedir. Bu boyutlar; öğrenilebilirlik, verimlilik,hatırlanabilirlik, hataların azlığı ve memnuniyet olmak üzere beş başlıkta toplanmaktadır. Çalışmada giriş değerleri, kullanıcılara yöneltilen sorular aracılığıyla elde edilmiştir. Bu sorular, Nielsen’in geliştirdiği kontrol listesinden hazırlanmıştır. Çıkış değeri ise, geliştirilen sistemin ürettiği değerdir. Hem giriş hem de çıkış değişkenleri için üçgen tipi üyelik işlevi kullanılmıştır. Çalışmanın bilgi tabanı; veri tabanı ve kural tabanından oluşmaktadır. Veri tabanı, MS Visual Studio programı içerisinde bulunan MS-SQL programı ile oluşturulmuştur. Kural tabanı ise, geliştirilen sistemde “eğer-o halde” yapısında oluşturulmuş olup 243 adet kurala sahiptir. Çalışmada, giriş değişkenlerinden elde edilen sayısal değerlere Mamdani (max-min kuralı) yöntemi uygulanması sonucu, kural tabanı göz önüne alınarak bir çıkarım yapılmaktadır. Elde edilen bulanık değerlerin durulaştırılmasında ise, “Ağırlıklı Ortalama Yöntemi” kullanılmıştır. Bulanık uzman sistem ile gerçekleştirilen uygulama sonuçları, kullanılabilirlik testleri ile yapılan diğer çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırılmış olup elde edilen bulgular, uygulamanın başarılı olduğunu göstermektedir. Çalışmanın, bu alanda yapılacak diğer çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Sözcükler: kullanılabilirlik, bulanık uzman sistem, web site arayüz tasarımı


Sempozyum: 6th Internatıonal Computer and Instructıonal Technologies Symposium
Web Site Kullanıcı Arayüz Tasarımlarının Kullanılabilirlik Düzeylerinin Bulanık Uzman Sistem Kullanılarak Belirlenmesi
M.Hanefi CALP
Gazi Üniversitesi

İsmail ŞAHİN
Gazi Üniversitesi
Abstract :
Keywords :
Dokümanlar / Documents
0506 891 83 48 | 0541 434 54 24
0312 425 90 90 | 0549 548 06 30
Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2018 © Pegem Akademi Yayıncılık.
.