Anasayfa







Sempozyum: 6th Internatıonal Computer and Instructıonal Technologies Symposium
Alternatif İletişim Aracı Olarak Türkçe İçin Bir Grafik Sembol Sisteminin Tasarımı: Standart Grafik Sembollerin Belirlenmesi
Yasemin AYDIN

Lokman ŞILBIR
Karadeniz Technical University

Nurşen KÜÇÜKSÜLEYMAN
Karadeniz Technical University

Hasan KARAL
Karadeniz Technical University

Taner ALTUN
Karadeniz Technical University
Bildiri Özeti:

Grafik semboller, konuşmayı iletişim aracı olarak kullanamayan ve özel eğitime ihtiyaç duyan birçok birey için alternatif iletişim aracı olarak düşünülmektedir. Bununla birlikte normal gelişen bireylerin öğrenme ortamlarını zenginleştirmek amacıyla görsel zekâyı harekete geçiren uyarıcı materyaller olarak da düşünülebilmektedirler. İfade edici veya alıcı dili yeterli olgunluğa erişmemiş bireylerin öğretim ve değerlendirme faaliyetlerinde kullanılan grafik sembollerin referans alındığı birçok çalışma mevcuttur. Araştırmacılar küçük çocuklardan, özel eğitime ihtiyaç duyan bireylerden ve hatta normal popülasyonlardan “Resimsel ölçekler aracılığıyla daha doğru ve derinlemesine bilgi elde edilebilir mi?” sorusunun yanıtını aramaktadırlar.

Uluslar arası alanda grafik sembollerin yaygın kullanımı Türkçe için Türk sosyal, kültürel ve anlayış sistemine uygun bir grafik sembol sisteminin geliştirilmesinin gerekliliğini düşündürmüştür. Bu çalışmada buradan yola çıkılmış ve alternatif iletişim aracı olarak Türkçe için bir grafik sembol sisteminin tasarlanması hedefl enmiştir. Söz konusu sistemin içeriğinin oluşturulması süreci ilk adım olarak belirlenmiş ve eylemler, kişiler, sıfatlar, sosyal etkileşim, zaman/durum, zamirler, ekler, okul, ev/eşyalar, meyve/sebzeler, yiyecek/içecekler, matematik, meslekler, doğa, giysiler, hayvanlar, sağlık, teknoloji, trafik/araçlar, vücut, renkler ve diğer başlıkları altında 749 sözcük içeren bir sözlük oluşturulmuştur. Bu sözcükleri karşılayacak grafik sembollerin niteliğini belirlemek amacıyla 106 katılımcının (farklı branş, deneyim ve memleketten öğretmenler ve farklı eğitim seviyelerinden öğrenciler) çizim veya betimlemeleri referans alınmıştır. Her bir sözcük için çizilen/betimlenen resimlerin genel özellikleri ve işaret ettikleri ortak noktalar temel alınarak grafik semboller tasarlanmıştır.

Kast edilen nesne veya kavrama somut olarak benzerlik gösteren ve en az çizgi/fırça darbesiyle çizilmiş grafikler sistem için önemlidir ve tasarım sürecinde buna dikkat edilmiştir. Tasarlanan grafikler çoktan seçmeli test mantığıyla hazırlanan ve www.alis-t.com adresinde yayınlanan bir ölçek ile farklı yaş, kültür, eğitim seviyesinden bireylerin görüşüne sunulmuştur. Öğretmen, öğrenci ve diğer başlıkları altında sisteme kaydolan toplam katılımcı sayısı 860’dır. Ölçekteki soru maddeleri hakkında görüş bildiren katılımcı sayısı en çok 654 ve en az 216’dır. Ölçekteki soru maddeleri hakkında yapılan yorumların ve iyileştirilmelerine yönelik verilen önerilerin sayısı 2734’ dür. Bilişim Teknolojileri, Sınıf, Okul Öncesi, Özel Eğitim, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık, Çocuk Gelişimi ve Eğitimi, İşitme Engelliler Sınıf Öğretmenliği, Zihinsel Engelliler Öğretmenliği gibi birçok farklı branştan 150 öğretmen; KTÜ Sınıf, Özel Eğitim İşitme Engelliler ve Zihinsel Engelliler Öğretmenliği ve diğer birçok üniversitenin çeşitli bölümlerinden, farklı lise tür ve sınıf seviyelerinden toplam 439 öğrenci; farklı meslek gruplarından 65 katılımcı sisteme kaydolmuş ve grafik semboller hakkındaki görüşlerini ifade etmişlerdir.

Her bir sözcük için 1 ile 5 arasında değişen sayıda sunulan grafik sembollerden söz konusu sözcüğü en iyi şekilde karşılayacak sembolün belirlenmesi hedefl enmiştir. Elde edilen veriler, ölçekte her bir soru maddesinde sunulan sözcüğü karşılayacak standart sembollerin ağırlıklı olarak belirlenmeye başlandığını göstermiştir. Örneğin ‘okumak’ sözcüğü için iki grafik sembol sunulmuş ve tıklanma sayıları 63 ve 574 olarak belirlenmiştir. ‘Bulmak’ sözcüğü için üç grafik sembol sunulmuş, fikir bulmak ve nesne/obje bulmak olmak üzere iki farklı durumu anlatan iki grafiğin tıklanma sayıları 383 ve 211 olarak belirlenmiştir. ‘Okumak’ ve ‘Bulmak’ için toplam fikir bildiren katılımcı sayısı 654’tür. Bu sözcükleri karşılayacak grafikler hakkında yapılan yorumların ve verilen önerilerin sayısı sırasıyla 18 ve 34’tür. ‘Acı’ sözcüğü için iki grafik sembol sunulmuş ve tıklanma sayıları 71 ve 141 olarak belirlenmiştir. ‘Son’ sözcüğü için iki grafik sembol sunulmuş ve tıklanma sayıları 32 ve 183 olarak belirlenmiştir. ‘Acı’ ve ‘Son’ için toplam fikir bildiren katılımcı sayısı 216’dır. Bu sözcükleri karşılayacak grafikler hakkında yapılan yorumların ve verilen önerilerin sayısı sırasıyla 4 ve 1’dir. Bununla birlikte sözcükler ve bu sözcükleri en iyi şekilde karşılayacak standart grafik sembol/sembollerin nasıl olması gerektiğine dair verilen öneriler incelenmektedir. Yapılan incelemeler e-ölçekle katılımcılara sunulan grafikler üzerinde iyileştirmeler yapılması veya yeni görsellerin tasarlanması gerektiğini göstermiştir. Güncelleme ve iyileştirme çalışmaları sürdürülürken standart grafiklerin belirlenmesi sürecinde Türkiye örneklemini yansıtacak şekilde katılımcı sayısının genişletilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Anahtar Sözcükler: grafik sembol, işitme engelli, alternatif iletişim sistemleri, eğitim tasarımı


Sempozyum: 6th Internatıonal Computer and Instructıonal Technologies Symposium
Alternatif İletişim Aracı Olarak Türkçe İçin Bir Grafik Sembol Sisteminin Tasarımı: Standart Grafik Sembollerin Belirlenmesi
Yasemin AYDIN

Lokman ŞILBIR
Karadeniz Technical University

Nurşen KÜÇÜKSÜLEYMAN
Karadeniz Technical University

Hasan KARAL
Karadeniz Technical University

Taner ALTUN
Karadeniz Technical University
Abstract :
Keywords :
Dokümanlar / Documents
0506 891 83 48 | 0541 434 54 24
0312 425 90 90 | 0549 548 06 30
Bu web sitesinde yer alan bütün görsel ve yazılı materyallerin telif hakları Pegem Akademi Yayıncılık'a aittir.
Her hakkı saklıdır. 2005-2018 © Pegem Akademi Yayıncılık.
.